વીદ્વત્તાપુજક સીદ્ધરાજ જયસીંહ

.

ગુજરાતનો ઈતીહાસ (16): વીદ્વત્તાપુજક સીદ્ધરાજ જયસીંહ

આલેખક: હરીશભાઈ દવે

અગીયારમી સદીનો ચોથો દશકો.

ગુર્જરદેશની રાજધાની પાટણ.

સમગ્ર નગર મહા ઉત્સવના એંધાણે થનગની રહ્યું છે.

પાટણનરેશ સીદ્ધરાજ જયસીંહે માળવા પર ભવ્ય વીજય પ્રાપ્ત કર્યો છે. કટ્ટર શત્રુ માલવનરેશને હરાવી મહારાજાએ અભુતપુર્વ સીદ્ધી મેળવી છે.

ગુર્જરનરેશ આજે મહાન વીજેતા બનીને પાટણમાં પ્રવેશી રહ્યો છે.

ભારે ધામધુમથી સત્કારની તૈયારીઓ થઈ છે. મંત્રીઓ, બહુશ્રુત વીદ્વાનો અને પ્રતીષ્ઠીત નગરજનો પાટણને પાદરે પહોંચ્યાં છે.

વીદ્વાન પંડીતગણની મોખરે છે અઢારેક વર્ષનો એક તેજસ્વી જણાતો યુવાન સાધુ.

હળવા પગે આગળ વધી યુવાન સાધુ ગુર્જર નરેશને અભીનંદન અને આશીર્વાદ આપે છે. મહારાજા નમ્રતાપુર્વક આશીર્વાદ સ્વીકારી સાધુના પ્રખર તેજોમય વ્યક્તીત્વને ક્ષણમાત્રમાં પરખી લે છે.

તે મહાતેજસ્વી યુવાન સાધુનું નામ હેમચંદ્ર.

હેમચંદ્ર શ્વેતાંબર જૈન સંપ્રદાયના અતી આદરણીય સાધુ. આઠ વર્ષની ઉંમરે દીક્ષા અને માત્ર વીસ વર્ષે ‘સુરી’પદ. આ અલભ્ય સીદ્ધીને પ્રતાપે હેમચંદ્ર પાટણના સમાજમાં પુજનીય બન્યા.

પ્રથમ મુલાકાતમાં જ પ્રભાવીત થયેલા મહારાજા સીદ્ધરાજ જયસીંહે હેમચંદ્રાચાર્યને રાજ્યાશ્રય આપ્યો. સીદ્ધરાજની પ્રેરણાથી હેમચંદ્રાચાર્યે પ્રસીદ્ધ વ્યાકરણગ્રંથ ‘સીદ્ધ-હેમ’ની રચના કરી.

તે પછી હેમચંદ્રાચાર્યે ‘દ્વયાશ્રય’ નામક મહાકાવ્યની રચના કરી. તે મહાકાવ્યમાં સીદ્ધરાજ જયસીંહ તથા તેના ચૌલુક્ય (ચાલુક્ય અથવા સોલંકી) કુળનાં યશોગાન છે.

સીદ્ધરાજ જયસીંહની યશસ્વી ઉપલબ્ધીઓ તથા કીર્તીવંત કારકીર્દીના પરીચય માટે હેમચંદ્રાચાર્યનું સાહિત્ય આધારભુત ગણાય છે.

તેમાંથી સીદ્ધરાજના વ્યક્તીત્વની બહુવીધ ખુબીઓ પ્રગટ થાય છે. ઉપરાંત તેમાંથી સીદ્ધરાજ જયસીંહના રાજ્યકાળની સીદ્ધીઓ તેમ જ ગુર્જર દેશની ગરીમાની ઝાંખી થાય છે.

મહારાજાધીરાજ સીદ્ધરાજ જયસીંહની યશસ્વી ગાથા હવે પછી ….

Advertisements

આપનો પ્રતીભાવ –

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  બદલો )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.