સાઈકલનાં પેડલ મારતાં મારતાં એમ.એ.ની તૈયારી !

ચણીબોરની ખટમીઠી : ( 7 )
–જુગલકીશોર===================================

સાઈકલ ઉપર એમ.એ.ના પાઠ !

1967માં ગુજરાત વીદ્યાપીઠમાં પારંગતનાં બે વર્ષના અભ્યાસક્રમમાં પ્રવેશ લીધો ત્યારે સ્વપ્નેય ખ્યાલ ન હતો કે બાવળાની નોકરી છોડવાનો નીર્ણય એક જુગાર બની જશે. પારંગતના (એમ.એ.)ના અભ્યાસક્રમમાં ભાષા અને સાહીત્યનું ઉંડાણથી ખેડાણ કરવાનું હતું અને એમાં મારી ચાંચ ડુબાડવા માટે બહુ નાની અને નબળી પુરવાર થવાની હતી. ભાષા મને બહુ ગમતી હતી; વાચન સારું હતું અને બે-ચાર પદ્યજોડકણાં રચ્યાં હતાં એટલા માત્રથી મને એમ.એ.નો અભરખો હતો….

પણ જ્યારે વર્ગો શરુ થયા ત્યારે ખબર પડી કે મારી જ માતૃભાષા હોવા છતાં એ અંગ્રેજી કરતાંય  પહેલીવાર જ અઘરી લાગી ! વ્યાખ્યાનોમાં અધ્યાપક જે રજુ કરતા તે જાણે કોઈ અજાણી ભાષાની વાતો હોય, અજાણી કોઈ ભાષામાં વ્યક્ત થતું  હોય એવું જ લાગે ! માથામાં વાગે એવા ભારેખમ શબ્દોમાં મઢેલાં એ વ્યાખ્યાનો ઓછામાં ઓછાં છ મહીના સુધી તો મને ‘સમજાયાં’ જ નહોતાં !! એને પચાવવાની તો વાત જ ક્યાં હતી ?  (અધુરામાં પુરું મારા સહાધ્યાયીઓમાં મારા જ ત્રણ શીક્ષકો પણ સામેલ હતા !! મારા સીવાયનાં લગભગ બધાં જ વીદ્યાપીઠની હોસ્ટેલમાં રહીને ભણતાં હતાં જેમનું વાચન દીવસનું 10-12 કલાકનું રહેતું. ગુજરાતની સૌથી વીશાળ લાઈબ્રેરીનો 24 કલાક ઉપયોગ તેઓ કરી શકવાનાં હતાં.)

જ્યારે મારે તો આઠ કલાક મીલમાં નોકરી કરવાની હતી; સાઈકલ ઉપર બાપુનગરથી વીદ્યાપીઠ અને વીદ્યાપીઠથી વળતાં અસારવામાં આવેલી આર્યોદય જીનીંગ મીલ સુધીની મુસાફરી; નોકરી છુટ્યા બાદ અસારવાથી થાક્યાપાક્યા બાપુનગર – એમ દરરોજ ની 18-20 કી.મી.ની મુસાફરી કરવાની હતી. આ સીવાય પણ સેમી ક્લાર્ક તરીકેની નોકરી એટલે માનસીક યાતનાય ખરી. લગ્ન થઈ ચુક્યાં હતાં. વૃદ્ધ પીતાજી મારી આ તનતોડ-મનફોડ જીવનીને લાચાર બનીને જોયા કરતા ! ગામડામાંથી આવેલા જીવને શહેરનું આ જીવન અને એના આ મા વગરના દીકરાનું અશક્યવત્ જણાતું લક્ષ્ય સમજાતું નહીં.

મને મીલની નોકરીમાં રોજીંદા રુ. પાંચ લેખે માસીક રુ. 150 પગાર મળતો. એક જ દીવસની રજા પડી નથી ને પગારમાંથી પાંચીયું કપાયું નથી ! એ દીવસોમાં રુપીયો ગાડાના પૈડા જેવડો હતો.  શની-રવીની રજામાં રાતના બે વાગ્યા સુધીનું ભણવાનું ચાલતું. બાપા પણ સાથે જ જાગતા હોય. હું એમની પાસેથી જ શાસ્ત્રીય સંગીત અને છંદો શીખ્યો હતો. પોતે બહુ ભણેલા નહીં પણ હવેલીના મુખીયાજી તરીકે રાગ-રાગીણીઓ સમજે. ભજનો-ધોળ વગેરેને આધારે છંદોનું પણ સારું જ્ઞાન. એમનો આ સૌથી નાનો દીકરો ભાષામાં પારંગત થશે એની એમને બહુ કીમત હતી. હું પણ એમને કાવ્યમાંની અનેક ચીજો સંભળાવીને આનંદમાં રાખતો. અમે ઘણીવાર મારા હોમવર્કને બાજુ પર મુકીને સાહીત્યની રસખાણમાં ઉંડા ઉતરી જતા.

પણ એમને પરમ સંતોષ તો ત્યારે થયો કે જ્યારે મેં એમને મારી પ્રગતીના સમાચારો એક પછી એક આપવા માંડેલા ! છાત્રાલયમાં રહીને 12-12 કલાક અભ્યાસ કરતા મારાથી બધી રીતે મોટા સૌ સહાધ્યાયીઓને પછાડીને હું આગળ નીકળવા માંડેલો એ જાણીને એમની છાતી કેટલી ફુલતી હશે એ તો સૌ સૌની કલ્પનાનો જ વીષય રાખીને આજે તો  અહીં જ આને અટકાવું….

                                     —===0000===—

2 thoughts on “સાઈકલનાં પેડલ મારતાં મારતાં એમ.એ.ની તૈયારી !

  1. દરેક યુગના સંઘર્શની ગાથા લગભગ સરખી જ હોય છે – આસપાસનું વાતાવરણ અને સાધનો સીવાય! પરંતું, આ સંઘર્શને નીપજાવવામાં સાધનો-વાતાવરણનો જ તો મસમોટો ફાળો હોય છે. આવા સંઘર્શથી નીખરેલું અને પ્રગતી કરેલું જીવન વન્દનને લાયક છે.

    Like

આપનો પ્રતીભાવ –

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  બદલો )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  બદલો )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.