શુદ્ધ ભાષા બાબતે કેટલીક વાતો – ૧

હા, આ કેટલીક વાતો જ છે. એને ભાષા બાબતની સહજ વાતો જ કહીશું. પણ આજે જ્યારે અચાનક એને ચર્ચાનો મુદ્દો બનાવવો પડે તેવું બની ગયું છે ત્યારે કેટલુંક પ્રગટ કરવું ખોટું નથી.

(એક નોંધ : આ લખનાર છેલ્લાં દસ વરસથી નેટ ઉપર જોડણી, વાક્યરચના તથા સાહીત્ય બાબત અનેક પ્રકારે લખાણો મુકીને સાર્થ જોડણીકોશ મુજબ નેટ પર શુદ્ધ ભાષા લખાય તે માટે પાઠો મુકીને પ્રયત્નશીલ છે. હા, આ લખનાર પોતે પોતાના લખાણ પુરતું એક જ ઈ અને એક જ ઉનો પ્રયોગ કરે છે ને છતાં નેટ પર સાર્થ જો.કો. મુજબ લખાણોને સુધારી આપીને સૌને મદદરુપ બનવા મથે છે. આ બાબત ખુદ જ એક ચર્ચાનો વીષય ગણાય !! અને તે માટે આ લખનારને કોઈ દોષી ગણે તો તેને સહજ ગણીને તે આવકારે છે….)

*****   *****   *****

ગુજરાત વિદ્યાપીઠ દ્વારા લાં…બી રાહ જોવડાવ્યા બાદ તાજેતરમાં જોડણીકોશની છઠ્ઠી આવૃત્તી બહાર પડી ત્યારે એના લોકાર્પણ સમારંભમાં આયોજકોનાં જે વખાણ થયાં તેથી લાગેલું કે હા….શ, છેવટે ઘણું બધું આવરી લેતો દળદાર કોશ આપણને મળ્યો. હવે પછી અમારા જેવા અનેકોને સ્વેચ્છાએ જોડણી નહીં કરવાના ગાંધીજીના આદેશને માનવાનું બળ મળશે !

લગભગ ૧૨૦૦ પાનાંનો આ કોશ ૧૨૦૦/–ની કીંમતનો છે. એમાં ઘણાબધા સુધારા કરાયા હોવાની જાહેરાત થઈ છે. એટલે હવે પછી જોડણી બાબતે બીજે ક્યાંય આંટાફેરા કરવા નહીં પડે એ ધરપત હતી.

પણ છેલ્લા કેટલાક સમયથી ચારેકોર જે ચર્ચા થઈ રહી છે તેના આધારે ખ્યાલ આવ્યો કે – કહેવાયું ને છાપે પણ છપાયું કે – આ દળદાર કોશમાં એક, દળદાર નહીં તોય નાનકડું પુસ્તક ભરાય એટલી ભુલો છે !! ભાષાનું દાળદર ફીટે તેવી આશા હતી ત્યાં આ તો દારીદ્ર્ય દેખાડતી બીના બની ગઈ. ભુલો શોધવાનું હજી ચાલુ જ છે છતાં અત્યાર સુધીમાં હજારથી વધુ ભુલો તો જાહેર પણ થઈ ગઈ છે.

આની પહેલાં બહુ માગણીઓ આવ્યા પછી એક પુરવણી પ્રગટ થયેલી. એમાંની કેટલીક બાબતો અંગે ઉહાપોહ કહી શકાય તેમ ચર્ચાઓ થયેલી હશે; પછી એને જુની ચાલુ પાંચમી આવૃત્તી સાથે જોડીને કાંઈક આશા ઉભી કરાઈ હતી. પણ આ છઠ્ઠી આવૃત્તીમાં પુરવણીના સુધારા થયા નથી એમ પણ કહેવાયું છે. હવે જ્યારે આ નવા દળદાર ગ્રંથને જ સાથે રાખીને ચાલવાનું થયું છે ત્યારે એમાં શું થઈ શકશે તે બાબત જાણકારો–જ્ઞાનીઓ–ભાષાશાસ્ત્રીઓ કાંઈક કરશે એમ માનીને આપણે સાધારણ લેખકો એમની પાછળ પાછળ ચાલીશું, બીજું શું !

ગુજરાતી ભાષાને ભણવાના સબ્જેક્ટ તરીકે લેનારા ગુજરાતી વીદ્યાર્થીઓ ઘટતા જાય છે; ગુજરાતી વીષયમાં છોકરાઓ વધુ ને વધુ નપાસ થતા જાય છે; છાપાં–સામયીકો–પુસ્તકો–ટીવી ચેનલો ઉપરાંત સરકારી હોદ્દેદારોની ઓફીસોની નેઈમપ્લેટ તથા દુકાનો–ઓફીસોનાં સાઈનબોર્ડ વગેરે બધી જ જગ્યાએ જોડણી ખોટી જ લખાતી હોઈ એની સામે વ્યાપક આંદોલન થવું જોઈએ એટલું જ નહીં પણ એના પ્રત્યે આટલા બધા આંખ આડા કાન કરવામાં આવે છે તેનાં કારણો પણ તપાસીને તેના ઉપાયરુપ કશી કામગીરી કરવી જોઈએ એમ ગણતરી રાખીને કેટલાક ભાષાશાસ્ત્રીઓએ પ્રયત્ન કરેલો. એને ઉંઝાજોડણી જેવું નામ આપીને આજ સુધી એની ટીકા થઈ રહી છે, પરંતુ એ સીવાયના કોણે કોણે આ બાબતે સક્રીય ચીંતા કરી છે તે જાણવામાં આપણે રસ લેવો જોઈએ એવું હવે તો લાગે જ છે. કારણ કે ઉપરોક્ત બધી જ જગ્યાએ જોડણી નામે અરાજકતા વ્યાપી રહી છે અને એમાંય હવે તો મોબાઈલીયા લીપી આવી ગઈ છે તેથી આવતી કાલ કેવી હશે તે સવાલોનોય સવાલ છે !!

આ લખનારને સંપુર્ણપણે, પુરા હોશહવાસ અને સમજણ સાથેની નમ્રતાપુર્વકની હોંશ છે કે સાર્થ જોડણીકોશને જ વફાદાર રહીને આપણો ગુજરાતી સમાજ ગુજરાતીભાષાનું ગૌરવ કરે. છેલ્લાં દસ વરસથી ઉપાડેલું પોતાનું આ કામ સફળ થાય તો પોતે પણ એને સહર્ષ વધાવી–અપનાવી લે !!

પરંતુ જોયાજાણ્યાનો અનુભવ કહે છે કે હવે આ લગભગ શક્ય નથી !

આ અંગે કેટલુંક હવે પછી –

– જુગલકીશોર

આપનો પ્રતીભાવ –

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  બદલો )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  બદલો )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.