ડાયરી : ભીતરે વહેતાં જળ !

દિવ્યભાસ્કરની કૉલમ ‘સમયસંકેત’ના લેખક દિવ્યેશ વ્યાસે સારું યાદ દેવડાવ્યું. નવા વરસના પહેલા જ દીવસે જન્મેલા મહાદેવભાઈ દેસાઈને એમણે યાદ કરીને આપણ સૌને એક હોમવર્ક પકડાવ્યું છે.

મહાદેવભાઈ દેસાઈને યાદ કરો એટલે ગાંધીજી પછી ‘મહાદેવભાઈની ડાયરી’ યાદ આવે. આ એક એવો ગ્રંથભંડાર છે જેનું સ્થાન જગતભરમાં માનપુર્વક સચવાયું છે. ગાંધીજીનાં જીવનકાર્યોનો એક કાળખંડ આ ડાયરીમાં શબ્દબદ્ધ થયો છે.

મહાદેવભાઈને કોઈએ એ જમાનામાં ગાંધીના હનુમાન ગણાવ્યાનું યાદ છે. એમણે પરદા પાછળ રહીને ગાંધીનાં કાર્યો દુનીયાભરમાં ફેલાવ્યાં હતાં. આ નોંધોએ એ સમયનો ઈતીહાસ સાચવી રાખ્યો છે સાથે સાથે ડાયરીના સાહીત્યસ્વરુપને આપણી સમક્ષ મુક્યું છે.

*****   *****   *****

પત્રલેખનની જેમ ડાયરીને પણ સર્જનાત્મક સાહીત્ય તરીકે મુલવી શકાય. પત્રો જેમ લેખનકલાનું સ્થાન લઈ શકે છે તેમ ડાયરી પણ સીદ્ધહસ્ત લેખક દ્વારા સર્જનાત્મક સાહીત્ય તરીકે સ્થાન લઈ શકે છે. પત્ર એક એવો અરીસો છે જેમાં વાચકને પોતાનો નહીં પણ લખનારનો ચહેરો જોવા મળે છે. જ્યારે ડાયરીમાં સીધેસીધો લેખક પ્રગટ થાય છે.

ડાયરીમાં લેખકનું આંતરજગત પ્રગટે છે. કોઈ પણ સર્જનમાં જોકે લેખક જ પ્રગટતો હોય છે તે ખરું પરંતુ ડાયરીમાં તે કોઈ આડકતરો માર્ગ લીધા વીના સીધો જ પ્રગટ થાય છે. નવલકથામાં તે અન્ય પાત્રો દ્વારા વાચકને મળે છે તો નીબંધોમાં તેના વીચારો  વાચક સમક્ષ આવે છે. કાવ્યમાં તેની ઉર્મી પ્રગટે છે જ્યારે ડાયરીમાં તો તે સ્વયં આપણી સમક્ષ હાજર થાય છે.

માબાપ પોતાનાં સંતાનોને કીશોરાવસ્થાથી ડાયરી લખવાની ટેવ પડાવે તો બહુ મોટો લાભ એને થઈ શકશે. એમ ન કરવું હોય તો વ્યક્તી પોતે ડાયરી લખવાનો આરંભ કરીને ભવીષ્ય માટે ખજાનો મુકી જઈ શકે છે !

ડાયરીથી લેખનનો મહાવરો પડે છે તે વાત લેખક થવા મથતા લોકોને માટે કામની બાબત છે. ફક્ત પંદર દીવસ માટે ડાયરી લખવાનું શરુ કરો અને જુઓ કે કલમને કેટલો લાભ થયો છે !

ડાયરીમાં શું લખવું એવો સવાલ કરાય નહીં. ડાયરીનું કોરું પાનું ખોલો અને ખુલ્લી રાખેલી પેનને લખવા માટે છુટ્ટી મુકી દો ! બસ, એમ જ લખાતું જશે. શરુમાં લખાણોને ચકાસવાનું ન કરીએ તો ચાલે ! પણ આગળ જતાં ગઈ કાલથી પાછળના સમયના પ્રસંગોનાં સંભારણાં લખવાનું ચાલુ કરી દેવાય. પછી એ પ્રસંગવર્ણનોની સંગાથે થોડું પ્રસંગ સાથે જોડાયેલું–ગુંથાયેલું પણ નીરુપી શકાય ને આગળ જતાં જે તે પ્રસંગ સાથે કેટલુંક ચીંતન પણ – ભારરુપ ન બને તે રીતે – મુકી શકાય……

પણ ખરી મજા તો પ્રસંગનીરુપણની સાથે સાથે લેખકનું ભાવજગત કોઈ ખાસ વીશીષ્ટ શૈલીમાં જો પ્રગટતું થવા માંડે તો ડાયરી ખુબ રસાળ બની જાય !

આ નવા વરસે, ચાલો ને આપણે ખાતમુહુર્તની એક ઈંટ મુકી જ દઈએ ! જેમને પોતાનો બ્લૉગ છે તેઓ એક દીવસ ડાયરીને માટે ફાળવે; બ્લૉગ ન હોય તેવા પોતાના ઈમેઈલસંબંધીઓને પ્રસાદી વહેંચે; છેવટે ફેસબુક તો છે જ !! (બને તો મને એ પાનું મેઈલથી મોકલતાં રહેશો તો ક્યારેક, કોઈ ગમી ગયેલું પાનું હું સહુને વહેંચીશ.)

***** ***** *****

મહાદેવભાઈ ઉત્તમ અનુવાદક પણ હતા. પરંતુ આજે તો એમની ડાયરીને જ યાદ કરીને એક નવી દીશા ખોલીએ તો કેમ ? નેટજગતને એક નવો ‘ફરમો’ મળશે, પ્રગટ થવા માટે !!

શુભેચ્છાઓ !!

Advertisements

આપનો પ્રતીભાવ –

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  બદલો )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.