શાળાનું પ્રથમ પગથીયું (ભણતાં–ભણાવતાં –૧)

આજથી આ એક નવો વીભાગ શરુ કરી રહ્યો છું. આશા રાખું, બીજા મારા કેટલાક અટકી કે બંધ પડેલાઓની જેમ આને પણ એ રોગ ન લાગી જાય ! – જુ.

–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(ભણતાં–ભણાવતાં –૧)

શાળાનું પ્રથમ પગથીયું ચડ્યા 

 

ભણવું એક વાત છે ને ભણાવવું તે બીજી જુદી વાત.

ભણતાં ભણતાં – થોડા મોટા થયા પછી – શીક્ષકના કાર્યને સમજવાનુંય થતું રહેતું હોય છે. કેવળ ભણવું અને ભણવાની સાથે સાથે ભણાવનારનું ભણાવવાનું કાર્ય સમજવા મથવું એ બન્ને બાબત અલગ છે પણ અમુક ઉંમર કે અમુક પ્રકારની સમજણ વીકસ્યા પછી એ બન્ને કાર્યો કંઈક અંશે સાથે ચાલતાં હોય છે. મારું ઘડતર કંઈક એવા પ્રકારનું કે નાનપણથી જ શીક્ષકોનાં કપડાં, પહરવેશની રીતભાત, એમની લઢણો અને કંઈક અંશે ભણાવવાની પદ્ધતી પણ નીરીક્ષણે ચડતી રહેતી ! (પણ એ બધું તો હવે પછી વારા પછી વારાએ…)

છએક વરસ પૂરાં થતાં શાળાએ જવાનું સહજ હતું. ઉમરાળાની શામલાલજીની હવેલીના મુખીયાજીનો દીકરો ભણવા બેઠો ત્યારે શાળાના અમુક શીક્ષકો સીવાય એ છોકરા અંગે કોઈને ખાસ કશું લાગ્યું હોય એ શક્ય નહોતું. ૧૯૫૦ની આસપાસ આ પ્રસંગ બન્યો હશે. એક થેલી અને એમાં પાટીપેન સીવાય કશું સાથે લેવાયું હોય એવું લાગતું નથી.

હા, શાળાએ દાખલ થવાનો પ્રથમ દીવસ હોવાનું જે માહાત્મ્ય છે તેના અનુસંધાને કપાળે ચાંલ્લો, હાથમાં શ્રીફળ, સાથે આવનાર કને કેટલુંક નાણું અને – “ભણીગણીને ખુબ હોશીયાર બનો”નો વણલખ્યો આશીર્વાદ.

બીજું તો કંઈ યાદ પણ ક્યાંથી હોય  ? સરસ્વતીની જીવનભરની આરાધનાનો એ પ્રથમ દીવસ ! ને તોય એ અંગે કશી જ માહીતી યાદ રહી શકે તેટલી ઉંમરનો અભાવ, આવા અતી મહત્ત્વના દીવસને કોઈ એક ખુણે મુકી દે છે.

થોડા મહીના પછી ભત્રીજો પણ દાખલ થયેલો જેને અંગે પણ કશું જ યાદ નથી.

પણ કાકાની સીનીયોરીટીએ એક દીવસ ભત્રીજાની તકલીફમાં મદદ કરેલી તે સાવ કરતાં સાવ યાદ રહી ગયું ! શાળા ચાલુ અને એને ઉલટી થયેલી. ઘરે જવાની રજા તો બન્નેને મળી ગયેલી પણ ઘરે સમાચાર કોણ આપે ? એટલે કાકાએ ફર્શ પર પડેલો બગાડ સાફ કરવા માટે એની જ કાપડની થેલીનો સદુપયોગ કરીને કામ ચલાવી લીધેલું ! અને પછી તો એ જ ભીની થેલીને લબડાવતાં લબડાવતાં ઘરે પહંચેલા.

કાકાને ધન્યવાદ જેવું બક્ષીસમાં કાંઈ મળ્યું હતું કે નહીં તે યાદ રહે તેટલી બક્ષીસ યાદશક્તીની હજી મળેલી નહીં…..

પણ ઉમરાળાના શાળાજીવનના કેટલાક પાઠોમાંનો આ ઉલટીવાળો એક પ્રસંગ, અણગમાનો બનવાને બદલે ઉલટાનો કાકાભત્રીજા વચ્ચેની મૈત્રીનો ભાગ બનવાનો હતો.

વધુ હવે પછી –

2 thoughts on “શાળાનું પ્રથમ પગથીયું (ભણતાં–ભણાવતાં –૧)

  1. જુ’ભાઈ આપના શિક્ષણ અને શિક્ષક જીવનના અનુભવોનું બયાન મજાનું બનશે. આ શ્રેણી એક રસસ્પદ વાચન બની રહેશે.

    આમેય એક આદર્શ શિક્ષકના જીવનની વાતો પ્રેરણાદાયી હોય છે.

    આપનો આ લેખ ગમ્યો. મારા ભૂતકાળના શિક્ષણ જીવનની યાદ અપાવી ગયો.

    Like

  2. આભાર વિનોદભાઈ. આ પહેલાં પ્રીય ભાઈ પંકજ સુતરિયાએ અને અન્ય વાચકોએ પણ લખવા કહેલું…..તમે એમાં બળ પુર્યું છે. શ્રેણી આગળ વધારવા માટે આપ સૌનો હોંકારો બહુ ઉપયોગી છે.

    Like

આપનો પ્રતીભાવ –

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  બદલો )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  બદલો )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.