રત્ય–કરત્ય

જુગલકીશોર

શીયાળો લાંબો થાય તો કાંઈ વેકેશન નૉ પાડે. બેશ્યાર દી’ હોય તો રજા લૈનેય એનાથી બચીયેં, પણ આ તો પરાણ્યે રોકાઈ પડેલા મૅમાનની જેમ જાવાનું નામ ન લેનારો શીયાળો, બાપ ! ઘરમાંય એના પરચા દેતો રૅ.

દાડાની દોડધામમાં શરદી માથું કાઢવા મથે તોય નૉ ફાવે પણ રાત્યની વેળા ઓઢવાનું ખસી જાય એની રાહ જ જોઈને જ જાણ્યે બેઠેલી શરદી શારડીની જેમ હાડ સુધી ઉંડી ઉતરી જાય….ને નસીબ પાંસરું ન હોય તો તો આવી બન્યું. લાં…બી માંદગીનાં પગથીયાં ચડાવીને ઝંપે.

શીયાળા પછી આવનારો કાળઝાળ ઉનાળોય જો એનાં અપલખણ વહેલાં શરુ કરી દે તો બદલતી રુતુ બેવડો માર ખવડાવે. શીયાળામાં ઠઠાડ્યે રાખેલાં વસાણાં કોઈ મદદમાં નૉ આવે. બે રુતુ ભેગી થાય ઈને ગામડામાં ‘બેરત્ય’ કે ‘કરત્ય’ કહે છે. બે ભેગી થાય ત્યાં સુધી વાંધો નહીં, એ તો કુદરતી નીયમ, પણ કરત્ય થવા જાય તો ઈને નૉ પૉકાય. રુતુસંધી નામે ઓળખાતી ઈ મોશમ સીધી હાલે ત્યાં સુધી જ ઠીક. વીફરે તો કોઈની નૈં.

આપણા દેશી વૈદામાં તો રુતુસંધીની વાતે આપણને ટપાર્યાં જ કર્યાં છે. પણ ઈને ગણકારે કુણ ? ગમતું ને સદતું (પ્રેય–શ્રેય) એ બેમાંથી માણસ જાત તો ગમતું જ ગજવે નાખવાનો ! સદે નહીં તોય વસાણાં ખાધ્યે રાખવાનાં ને બેરત્યનો ભો રાખ્યા વન્યાં ગમે તેમ, ગમે ત્યાં ફર્યા કરવાનું ઠીક નૉ કે’વાય ભાઈ.

સંધીકાળની કહેવાતી બેય રત્યુંમાંથી આવનારી જો જોરુકી હોય તો એનો સપાટો તરત દેખાઈ જાય ને આપણો દેહ ઈની આગળ નમી જાય ઈમ બને….બાકી જાનારી રત્ય જો ઠીકમ ઠીક હોય તો જાતાં જાતાં પાટું મારતી જાય ! એની હાર્યે આંખ્ય આડા કાન કરવાનુ નૉ પોહાય. ઈ ક્યારેક એવું પાટું મારતી જાય કે દવાખાનાના ધકા ખવરાવ્યે રાખે.

આવતલ રુતુની સામે ઉગતા સુરજની ઘોડ્યે નમી જાવાનું રાખો. ને હાલતી થઈ રયેલી રુતુથી થોડું ચેતવાનું રાખો તો હાંવ. બેરત્યમાં ખાવાપીવાનું ને હરવાફરવાનું ધીયાન જેટલું ન રાખીયેં એટલું ઓછું.

એટલે વાત એમ કે શીયાળો, ઉનાળો ને સોમાહું તો એના વારા પરમાણે આવતાં–જાતાં રેહે. આપણે ભણેલાં–ગણેલાં (હાચી વાત ?!)એ એટલું નકી ધીયાનમાં રાખવાનું કે આવતી રુતુ આવતાંવેંત થપાટ નૉ મારી જાય ને જાનારી રત્ય જાતાં જાતાં પાટું નૉ મારતી જાય !!

આપનો પ્રતીભાવ –

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  બદલો )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  બદલો )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.