ફેસબુકીયમ્ – ૨

બે દીવસ દરમ્યાન કેટલુંક સૂત્રરુપ તો કેટલુંક જોડકણારુપ લખીને ફેસબુકના મારા પાને મુકી દીધેલું, તેને સંગ્રહ કરી રાખવાના ભાગરુપે અહીં મુકી રહ્યો છું……મારા વાચકોને ગમશે તો ગમશે મનેય તે. – જુ.

––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

ફેસબુકીયમ્ ! તા. ૧૬/૯/૧૮

 

છીન્નભીન્ન છીએ,

અમારી જ ભુલોથી ખીન્નખીન્ન છીએ !

*******************

 વર્ગભીન્નતા,
વર્ણભીન્નતા,
મનભીન્નતા…..

અહો મતભીન્નતા !!

************************

હું, તું, “તે” –
હું, તું, આપણે !

હું નહીં; અમે પણ નહીં –
આપણે……બસ “આપણે” !!

************************

સંગીત સાથે સંકળાયેલો એક મજાનો અંગ્રેજી શબ્દ છે, હાર્મની.

સંગઠીત, સુગ્રથીત, સુસંકલીત શબ્દો પણ કેવા મજાના છે !

સંગીત, નૃત્ય, શીલ્પ જેવી કલાઓમાં જે હોય છે તે અનીવાર્ય તત્ત્વો હાથવગાં કરીને એને સમાજની સુમધુર સુરાવલીઓ રેલાવવામાં ન પ્રયોજી શકાય શું ?!

**************************

કોઈ સમજાવો…..

 

સમાજ વીખેરાઈ રહ્યો છે,

દીવાલો ચણાઈ રહી છે.

**************************

ઘણીય ઘણી ભાંગવી બસ દીવાલ ભેદો તણી;

ઘણીય ઘણી બાંધવી અવ સનેહદોરી ત્યહીં !!

************************

વીનંતીમાં નમ્રતાની જગ્યાએ આગ્રહ;
સલાહમાં પ્રેમને બદલે ઉપકારભાવના;
સુચનામાં ફરજને બદલે મોટપનો ભાવ
અને
આદેશ–હુકમમાં અધીકારની જગ્યાએ તોછડાઈ –
જે તે માણસની કસોટી કરીને એને જ નીચો પાડે છે !!

*****************

કોઈ પણ પક્ષના માણસો જે તે પક્ષના સક્રીય સભ્યો ન હોય તો પણ સામેના પક્ષની વ્યક્તીઓને ગાળો બોલે તે પછી જે તે પક્ષના આગેવાનો એની નોંધ લઈને ગાળો બોલનારને કોઈ ઇનામ આપશે ખરા ? નુકસાન તો સમાજની બે વ્યક્તીઅોને જ થવાનું ને ?! આ જ વાત આગળ જતાં એક જ સમાજના બે મોટા વર્ગોને પણ નુકસાન કરશે ને પક્ષો તો પેલા ભાઈબંધોને કોરાણે મુકીને ક્યારે ગઠબંધન કરી લેશે તે ખબરેય નહીં પડે ! બીલાડીઓના ઝઘડામાં વાંદરાવાળી વાત કાંઈ પંચતંત્ર પુરતી ચોપડીમાં સંઘરી રાખવા માટે નથી હોતી !!

સમાજને છીન્નભીન્ન કરી નાખનારી આ બધી પેરવીઓથી ધડો લેવાનું આપણે ક્યારે શરુ કરીશું ??!

***************************

 

 

 

 

 

Advertisements

પંચોતેરમે પગથીયે !

ચુમ્મોતેર પુરાં કરીને પંચોતેરમે પડાવે થયેલો પ્રવેશ જાણે કે ઈન્ટરનેટને ઠીક નહીં લાગ્યો, એટલે આ દીવસોમાં નેટભઈ રીસાયલા જ રહ્યા ! આજે એટલે કે ત્રણ દી‘ પછી ખોલીને “અભિનંદન સંદેશાઓ”ને મેળવવા બેઠો તો બધું જ ક્યાંક ઉંડે ઉંડે ઉતરી ગયેલું હશે, જે હાથ ન લાગ્યું…..

કેટલાંક નામો મળ્યાં તે ખરું પણ મારી ગણતરી હતી કે બધાં જ નામોને રજુ કરીને સૌનો જાહેર આભાર માનવો….પણ નેટવ્યવસ્થાની અવ્યવસ્થાએ તે થવા ન જ દીધું પરીણામે હવે અહીં આ રીતે તેને પ્રગટ કરીને સંતોષ લઉં છું…..

સૌ શુભેચ્છકોના ક્ષમાપ્રાર્થીનો –

ઋણસ્વીકાર 

નમું પિતા–માત–ગુરુ તમોને,

નમું નમું ઈશ્વરતત્ત્વને નમું.

નમું નમું વૈશ્વીક સંપદાઓ –

જેણે દઈ સૌ સુવીધા મને હ્યાં,

પ્હોંચાડીયો સીત્તરપંચમે અહો !!

ને માર્ગમાં જે પથયાત્રીઓ મળ્યાં

ઓશીંગણો એ સહુનો બની રહ્યો !

 

ક્યારેક – હા કોઈ ક્ષણે – બધાંનાં

સંભારવાનાં ઋણ હોય છે; તો

આજે, અહીં, જન્મતણે નીમીત્તે

સંભારીને એ સહુ આપ્તલોકને

થવા મથું કૈંક, જરી….ક મુક્ત.    

‘ગયાં વર્ષો તેમાં’ સહુથકી મળી આશીષ; ગમે –

‘રહ્યાં વર્ષો તેમાં’ સહુજન પ્રતી આ શીશ નમે !!

– જુગલકીશોર.

––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

સૌજન્ય : છેલ્લી બન્ને પંક્તીઓનાં અવતરણ ચીહ્નોમાંની પંક્તીઓ ઉમાશંકરભાઈની છે. 

 

મારું કવીતડું ‘લય–પ્રલય’ મારી નજરે

‘લય–પ્રલય’ : મારું કવીતડું મારી દૃષ્ટીએ !

 

લય–પ્રલય

ઉંચા ઉંચા  પરવતતણી ગોદમાં સાથ રહેતાં

વૃક્ષોવેલી, નદીઝરણ સૌ પ્રાણીપક્ષી મનુષ્યો;

વ્હેંચી લેતાં  સહજ  સમસંવેદનો  ભાવપુર્ણ

‘સૌનું સૌમાં હીત’ સમજ એ શાશ્વતી રાખી હૈયે.

સૈકાજુની વણલખી પ્રણાલી ગીરી–જંગલોની,

આમન્યાને વશ સહુ રહે સાથ, શાં બાથ ભીડી !

 

ઉંચા ઉંચા પરવત સમી એષણા રાખનારા

અન્યો કેરું હીત સમજી જો જાળવી ના શકે, ને

સૈકાજુની સહજ સમ સંવેદનાના પ્રવાહો

રોકી દેવા અડીખમ બધાં ‘બંધ’ બાંધી દીયે તો –

માતા કેરી હુંફ સમી હતી ગોદ તે જાય તુટી;

ભુંસી નાખે પ્રલય; ન જુએ ન્યાયઅન્યાય કોઈ.

 

વ્હેતા રહેતા સુર મધુર જ્યાં શાંત સંવેદનાના,

રુઠે, ઉઠે ત્યંહી પ્રબળ ચીત્કાર તો  વેદનાના !

– જુગલકીશોર.

****************

ઉત્તરાખંડના પવીત્રધામ કેદારનાથની આજુબાજુ હજારો વર્ષોથી ગોઠવાયેલી પ્રાકૃતીક વ્યવસ્થામાં પર્વતો, જળપ્રવાહો અને વનરાજીને કોઈ કરતાં કોઈ તકલીફ નહોતી. સૌ સાથે રહેતાં હતાં. પણ માનવીએ ત્યાં મંદીર નીમીતે વેપારી વ્યવસ્થા (!) ઉભી કરીને જળપ્રવાહોને રોક્યા. પરીણામસ્વરુપ ભયંકર હોનારત થઈ. આ પ્રસંગે પ્રગટેલા ભાવવીચારને મંદાક્રાન્તાના લયમાં ઢાળીને “લય–પ્રલય” નામે જે કાવ્યચેષ્ટા થઈ તેને આધાર કરીને આજે આ કેટલુંક રજુ કરવા મન છે.

*****   *****   *****

શ્રી કનુભાઈ જાનીએ ક્યાંક લખ્યું છે :

“પદ્ય એ કેવળ લયની રમત કે કરામત છે જ્યારે કાવ્ય એ શબ્દની કળા છે. એ ભાવાત્મક પ્રક્રીયા છે, માત્ર બૌધીક નહીં……

“પદ્ય એ કાવ્ય નથી. પદ્ય હોય છતાં કાવ્ય (શબ્દની રમણીય અર્થવાળી કળા) ન પણ હોય. પદ્ય માત્ર તે બધું કાવ્ય નથી હોતું.” 

વાત તો સમજવા જેવી છે. થોડી વધુ વાત મારા તરફથી મુકું તો –

કાવ્યમાં ભાવ અને વીચાર બન્ને હોય છે. વીચાર તે મગજનો ને ભાવ તે હૃદય–મનનો વીષય ગણી શકાય. વીચારને શબ્દો હોય છે; ભાવને શબ્દો નથી હોતા ! અલબત્ત ભાવને વ્યક્ત કરવા માટે શબ્દોની જરુર રહે જ પણ ભાવ અનુભવવાનો વીષય છે. ભાવ જાગે ત્યારે કે અનુભવાય ત્યારે તે શબ્દોમાં હોતો નથી જ્યારે વીચારો શબ્દો સાથે જ આવતા હોય છે.

“લય–પ્રલય”માં મુખ્યત્વે વીચારનું પ્રાધ્યાન્ય જણાશે. પર્વતોમાં ફેલાયેલા પડેલા જંગલ વીસ્તારોમાં સૌ સાથે મળીને રહે છે ને એકબીજાનો ખ્યાલ રાખે છે. પણ મોટી એષણાઓ રાખનારા માનવી સૌનું હીત જાળવવાને બદલે કુદરતે નક્કી કરેલા નીયત–પ્રવાહોને અટકાવે છે/બંધ બાંધે છે ત્યારે તે જ પ્રવાહો બંધીયાર બનવાનું સહન કરી શકતા નથી ને પ્રલયરુપે બધું તોડીફોડી નાખે છે. ને જ્યાં સંવેદનાના શાંત સુરો વહેતા હતા ત્યાં ચીત્કાર પ્રગટાવી દે છે.

આ આખો વીચાર બીજા ખંડમાં તો સાવ ગદ્ય જેવો લાગશે જે કાવ્યને હાનીરુપ બની જઈ શકે છે. જુઓ એ ખંડનો અન્વય કરીએ :

ઉંચા ઉંચા પરવત સમી એષણા રાખનારા (માનવીઓ), અન્યો કેરું હીત સમજી(ને) જો જાળવી ના શકે, ને સૈકાજુની (ને) સહજ (એવી) સમ સંવેદનાના પ્રવાહો(ને) રોકી દેવા(માટે આડા) અડીખમ બધાં બંધબાંધી દીયે તો માતા કેરી હુંફ સમી (જે )ગોદ હતી તે તુટી જાય (છે.) 

આ આખો ખંડ સાવ ગદ્ય જેવો જ જણાશે ! એમાં વીચારને કનુભાઈએ કહ્યા મુજબ “શબ્દની રમણીય અર્થવાળી કળા”થી શણગારાયો નથી. રમણીય અર્થ એટલે વીચારને પણ રમણીયરુપે મુકવાની વાત ! વીચાર શુષ્ક હોઈ શકે છે પણ તેની રજુઆતમાં રમણીયતા ને કલા હોવી જોઈએ….. 

પ્રથમ ખંડમાં ભાવ પણ વીચારની સાથે વણાયેલો જોવા મળશે…ખાસ કરીને “આમન્યાને વશ સહુ રહે સાથ, શાં બાથ ભીડી !” આ પંક્તીમાં…..બીજો ખંડ આખો વીચારને જ પ્રગટ કરે છે. છેલ્લી બન્ને પંક્તીઓ

“વ્હેતા રહેતા સુર મધુર જ્યાં શાંત સંવેદનાના,

રુઠે, ઉઠે ત્યંહી પ્રબળ ચીત્કાર તો  વેદનાના !”માં વીચારની પ્રબળતા જોવા મળશે તો ભાવ પણ પ્રગટ થાય છે…..સાથે સાથે શબ્દયોજના પણ સાવ ગદ્યાળુ બનતી રહી જાય છે ને અંત્યાનુપ્રાસ વડે કંઈક શણગારાયેલી પણ જણાશે…. 

આમ તો મંદાક્રાંતા છંદનો ઉલ્લેખ મેં કર્યો નથી પણ તે છંદ આ રચનામાં લઘગુરુમાં લઈ શકાતી છુટ સીવાય શુદ્ધ સ્વરુપે યોજાયો છે. મંદાક્રાંતા છંદમાં પહેલા ચાર સળંગ ગુરુ અને પછીના પાંચ સળંગ લઘુ પર્વતો–જંગલોમાં વસતાં તોતીંગ અને નાજુક સ્વરુપનાં જીવોને અને સમસંવેદના અને સ્વાર્થ જેવા સામસામા છેડાનાં તત્ત્વોને દર્શાવવામાં ઉપયોગી થઈ શકે છે. 

પ્રથમ ખંડના પ્રથમ આઠ અક્ષરોને બીજા ખંડમાં જેમના તેમ પ્રયોજ્યા છે ! પણ પછીના બે શબ્દો, અનુક્રમે તણી / સમી તથા  ગોદ / એષણા મળીને બન્ને ખંડોમાં વહેંચાયેલા વીરોધાભાસને તીવ્રતાથી પ્રગટ કરવામાં ઉપયોગી થાય છે ! માતાની ગોદ જીવોમાં જોવા મળતો ‘સંપ’ જાણે અજાણ્યે ‘સહોદર’ શબ્દનો અર્થ આપી દે છે તો એષણા માનવીનાં સમગ્ર દુ:ખોના મુળ કારણને દર્શાવીને ખાનાખરાબીનું કારણ પણ સુચવી દે છે !! બન્ને ખંડો વચ્ચે રહેલા વીરોધાભાસને પ્રગટ કરનારી આ યોજના એક બાજુ એકના એક આઠ અક્ષરોથી તો તરત જ આવતા બે વીરોધાભાસી શબ્દોની મદદ વડે તીવ્રતા ઉભી કરવામાં મદદરુપ બને છે….. 

છંદની માફક જ ચૌદ પંક્તીઓની હોવા છતાં આ રચનાને મેં સોનૅટ કહેવાનું ટાળ્યું છે ! મુ. પ્રજ્ઞાદીદીએ એનો ઉલ્લેખ કર્યો જ છે તો કહી શકું કે પ્રથમ બન્ને ખંડોમાં આવતા વીચારપલટા અને છેલ્લે બન્ને પંક્તીની ચોટને સોનૅટના મુળભુત નીયમો સાચવનારાં ગણાવી શકાય…..છતાં મેં હંમેશાં મારી રચનાઓને સાધારણ ગણાવવાનું જ રાખ્યું હોઈ એને બહુ મહત્ત્વ આપ્યું નથી. કાવ્ય પદારથ બહુ મોટી વસ્તુ છે. એને હું મારી રચનાઓની ઓળખ માટે વાપરતો નથી. (સમગ્ર રચનામાં છેલ્લી બે પંક્તીઓના પ્રાસને બાદ કરતાં કોઈ પ્રાસયોજના આ કાવ્યમાં જળવાઈ નથી તે પણ આ રચનાનું નબળું પાસુ ગણાય.) 

પરંતુ આ આખી રચનામાં મને જે સૌથી વધુ ગમ્યું છે તે કાવ્યનું શીર્ષક !! શા માટે ? સમગ્ર રચના કરતાં પણ જેને આટલું મહત્ત્વ આપું છું તેનાં કારણો શાં હોઈ શકે ? 

કોણ કહેશે ?!

 

વસંતને કહેજો કે એકલી ના ’વે !!

“વસંતને કહેજો કે –”નું રસદર્શન  

જુગલકીશોર.

–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

વસંતને કહેજો કે એકલી ના વે :

પલ્લવના પાલવમાં મઘમઘતી એકબે

મંજરીઓ લીમડાની લાવે

કે એકલા હૈયાને ઓછું ના આવે ?…વસંતને૦

ગુંબજ ગજાવતા ઘેરી ઘટાના

ટહૌકા બેએક લઈ આવે

કે કોઈના અજજડ અબોલા મુકાવે !વસંતને૦

બળતા પલાશના દાઝેલા અંગના

અંગારા એકબે લાવે

કે કોઈનું કજળેલું કાળજું ધખાવે !વસંતને૦

ચંદનના વગડેથી વરણાગી વાયુની

લહરી એકાદ લઈ આવે

કે સ્થિર કોઈ પાંપણનું પાન ફરકાવે !

જયંત પાઠક (‘બુદ્ધિ પ્રકાશમાર્ચ/૬૫માંથી)

––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

 

વસંત જેવી ઋતુ, અરે ઋતુઓનો રાજા જ કહો ને. એ જ્યારે વીલસવા તૈયાર હોય ત્યારે એને એકલું રહેવાનું ફાવે ભલા ?! કાવ્યસર્જકને આ વાતની ખબર છે જ. એટલે જ કદાચ સર્જક વસંતને સીધુ જ સંબોધીને કહેતા નથી ! એ તો પાછા કોઈ અન્ય દ્વારા કહેવડાવે છે કે, ‘વસંતને કહેજો કે….’

શા માટે વસંત એકલી ન આવે ? તેનાં કેટલાંક કારણો કવી આપણી સમક્ષ મુકે છે. એમણે જે જે વસ્તુને સાથે લાવવા કહ્યું છે તે બધી વસ્તુ તો તેઓ ન કહેવડાવે તો પણ વસંતની સાથે આવવાની હતી જ. કવીને જેમ તેની ખબર છે તેમ આપણને–ભાવકને પણ ખબર છે જ. ને છતાં સર્જક કહેવડાવે છે કે વસંતને કહેજો કે એકલી ના ’વે !

આ કાવ્યની જે મજા છે તે સાથે આવનારી ચીજો પાસે કવીએ રાખેલી અપેક્ષાઓ છે. દરેક ચીજ જે વસંતની સાથે લાવવાની છે તે ચીજમાં કોઈ ને કોઈ વિશેષતા જોવા મળે છે. ને એ વિશેષતાઓને દર્શાવવાનું જ જે પ્રયોજન તે આ કાવ્ય !!  

વળી વસંતની સાથે આવનારાં આ તત્ત્વો માનવીય નથી. એ બધાં પ્રકૃતિનાં તત્ત્વો છે. એની પાસે કંઈક ને કંઈક એવો જાદુ છે જે માનવીના મનનાં–જીવનનાં સુક્ષ્મ સંચલનોને તીવ્રતાથી અસર કરનારાં છે. કાવ્યમાં કવીએ આ તત્ત્વો પાસેથી કામ લેવામાં જબરી કરામત કરી છે. કુલ ચાર પરીસ્થીતીઓને બતાવી છે ને દરેક સ્થીતીની મુંઝવણને દુર કરવામાં આ તત્ત્વોનો સહારો માગ્યો છે. 

આખા કાવ્યમાં એકલતાની, વીરહની, સંબંધોમાં પડેલી કોઈ તીરાડની ને ગુમસુમ થઈ ગયેલી કોઈ યુવાનીની વેદનાઓને દર્શાવાઈ છે. આ વેદનાઓની તીવ્ર અનુભૂતિને સીધી રીતે ન મુકતાં કવી પહેલાં તો વસંતનાં સાથીદારોને આગળ કરે છે. એમને સંભારીને પછી પેલી મુંઝવણોને, વેદનાભરી સ્થીતીને દર્શાવવે છે ને પછી વેદનાનો અંત કલ્પે છે.

સૌ પ્રથમ એકલતા બતાવી છે. એકલતાની વેદનાને એમણે સાવ ગામઠી ભાષાના શબ્દપ્રયોગથી પ્રયોજી છે : ઓછું આવવું; લાગી આવવું; માઠું લાગવું વગેરે. વસંત જેવી ઋતુ બેસવાની હોય અને કોઈનું પ્રીય પાત્ર દુર હોય ત્યારે એકલા પડેલા પાત્રના હૈયાને ઓછું ન આવે ? અણોહરું ન લાગે ? આવે જ સમયે દુર જનારાનું માઠું ન લાગે ?

મનની આ અતી સુક્ષ્મ સંવેદના છે. વેદનાના તીવ્ર આઘાતો અહીં નથી. ને તેથી જ કવીએ આ સુક્ષ્મ વેદનાનો ઉપાય પણ બહુ જ કોમળ તત્ત્વ દ્વારા સુચવ્યો છે. દર્દ જો કોમળ છે તો ઉપચાર પણ કોમળ જ જોઈએ ! કહે છે –

“પલ્લવના પાલવમાં મઘમઘતી એકબે મંજરીઓ લીમડાની લાવે…”લીમડાનાં ફુલો કેટલાં નાજુક હોય છે ! એને મંજરી કહ્યાં છે. તે પણ જથ્થાબંધ માગ્યાં નથી…એકબે જ બસ છે, હૈયાને ઓછું ન લાગવા દેવા માટે ! ચામડીના રોગોમાં લીમડાનાં પાનની ડાળખીને શરીર પર ફેરવીને એ રીતે ખંજવાળને સંતોષવાનો રીવાજ છે. આળી થઈ ગયેલી ચામડી પર લીમડાની આ ‘તીરખી’નો સ્પર્શ જ ચાલે, વધુ જોર અહીં આપવાનું ન હોય ! (મુગલે આઝમનું પેલું દૃષ્ય યાદ આવે છે, જ્યારે સલીમ એની અનારકલીના મોં પર કોમળ પીંછું ફેરવે છે તે ?)

ને લીમડાની આ ડાળખીનું વર્ણન કેવા શબ્દોથી કર્યું છે !! પ, મ અને લ જેવા સાવ કોમળ ઉચ્ચારના અક્ષરોનું સાતત્ય કાનનેય કેવું ગમી જાય છે !! આ અલંકાર અહીં કેવો જામે છે !

બીજી વેદના છે, “કોઈના અજજડ અબોલા”ની ને એને મુકાવવાની ! અજ્જડ અબોલડાને તોડવા માટે તીવ્ર અને ગુંબજનેય ગજવી મુકે એવો જોરદાર અવાજ એક માત્ર અસરકારક ઉપચાર બની શકે…અને કોયલના ટહુકાથી વીશેષ બીજું શું હોઈ શકે આ સમયે ?! કવીએ કોયલનું નામ પણ લીધા વગર કોયલનો પરીચય કરાવ્યો છે !! ઘેરી ઘટાનો ટહુકો કહીને કોયલની હંમેશાંની સંતાતા રહેવાની શરમાળ પ્રકૃતીનોય ઉલ્લેખ અહીં થઈ જાય છે ! 

દર્દ જબરું છે, ને દવા પણ જોરદાર જ જોઈએ તેથી ગ, ઘ અને ટ જેવા અક્ષરોને બેવડાવીને પછી કવીએ ‘ટહૌકા’ શબ્દથી ઉપચારની અસરકારકતા બતાવી છે કે શું ?! “ગુંબજ ગજાવતા, ઘેરી ઘટાના ટહૌકા બેએક”વાળી પદાવલી સાંભળો તો ખ્યાલ આવશે કે કોમળ સ્વરો અને તીવ્ર સ્વરો એ કાંઈ ફક્ત સંગીતનો જ વિષય નથી ! કાવ્યના અર્થને પ્રગટાવવામાં આ ધ્વનીઓનો પણ લાભ લેતાં આવડવું જોઈએ.

ત્રીજું દરદ જરા આકરું છે…આ દરદ લગભગ ક્રોનીક જેવું, આયુર્વેદ જેને કષ્ટસાધ્ય કહે છે તેવું છે !! વીયોગના અતીરેકથી કોઈનું કાળજું ઠરી ગયું છે ! કાળજાની ઉષ્મા પર રાખ વળી ગઈ છે. સર્જકે અહીં પણ ગામઠી શબ્દપ્રયોગ કર્યો છે. દેવતા જ્યારે ઠરવા લાગે ત્યારે તેના પર રાખ વળવા લાગે છે. આ કજળી જવાની સ્થીતી સારી નથી તેમ સાવ આશા છોડી દેવા જેવી પણ નથી…કષ્ટસાધ્ય જોકે ખરી ! 

આ દર્દની દવા માટે કવીએ જે ઉપાય બતાવ્યો છે તે આ કાવ્યનું મજાનું પાસું છે. કેસુડાનાં ફુલો જેમણે જોયાં છે તેમને ખબર છે કે કેસુડાની ડાળી સાવ કાળા રંગની હોય છે ને એનાં પર તીવ્ર કેસરી રંગનાં ફુલો (જેના મુળમાં પણ કાળો જ રંગ હોય છે), તે બળી ગયેલી પૃષ્ઠભુમી પર ધગધગી રહેલા અંગાર જેવા શબ્દોથી ચીંધાયેલાં કેસુડાનાં ફુલો માટે કેવી સચોટ યોજના બતાવી આપે છે ! કોઈના કજળી ગયેલા કાળજાને ફરી ધગધગતું કરવા માટે લુહારની ધમણનો અગ્ની જોઈએ !! કવીએ પલાશપુષ્પોની રંગલીલાનો અહીં ભરપુર ઉપયોગ કર્યો છે. 

ને છેલ્લે કાવ્યમાંની નાયીકાના મનોભાવનું અત્યંત સુંદર નીરુપણ થયું છે. વીરહની અસરને તાદૃષ્ય કરીને સર્જકે અપલક પાંપણે પીયુની રાહ જોતી નાયીકાને લગભગ કોમામાં હોય તેવી સ્થીતીએ બતાવી છે ! પાંપણો સ્થીર થઈ જાય તે કઈ સ્થીતીએ નાયીકા પહોંચી ગઈ છે તે બતાવે છે. 

ને એ જ પાંપણને પાંદડાના રુપકથી રજુ કરીને કવીએ કલાની બીજી તરકીબો પણ પ્રગટ કરી છે…કાવ્ય જેવી અત્યંત નાજુક કલાને પ્રગટ કરવામાં કેટલી કાળજી સર્જક લઈ શકે તેનું માપ આ પંક્તીઓમાં નીકળે છે. પાંપણના પાનને ફરકાવવાની અત્યંત નાજુક કામગીરી કરવાની છે. સહેજ પણ ધક્કો વાગે તેવા ઉપચારો અહીં જોખમી પુરવાર થઈ શકે છે. દરદ નાજુક સ્થીતીએ છે, દવા પણ એવી જ હોવી જોઈએ. કયો ઉપચાર સુચવાયો છે અહીં ? જુઓ –

“ચંદનના વગડેથી વરણાગી વાયુની લહરી એકાદ લઈ આવે” બીજું કંઈ જ ન કહેતાં ફક્ત એક જ શબ્દ તરફ આંગળી ચીંધું છું…..“વરણાગી વાયુ”માંનું વિશેષણ જુઓ. વરણાગી શબ્દની પસંદગી આ રોગના ઉપાય તરીકે કેટલી અકસીર દવા બની જાય છે !! (વગડો શબ્દ મને થોડો ખુંચ્યો છે. વનરાઈ જેવો શબ્દ ત્યાં હોત તો સારું હતું.)

ભાવકો ! કાવ્યમાં સર્જક જે લીલાઓ કરે છે તેનો આ તો એક નમુનો છે. કાવ્ય એટલે શબ્દોને આડેધડ ગોઠવી દેવા એમ નહીં. કોઈ સારો વીચાર કે વીચારની ચમત્કૃતીને કાવ્યમાં ઠઠાડી દેવાથી કાવ્ય બનતું નથી…અરે કાવ્યને તો “બનતું” પણ ન કહેવાય. એ તો આપોઆપ સર્જાઈ જાય છે. શબ્દો, પદાવલીઓ, અલંકારો તો આપોઆપ સર્જકને વશ વર્તીને ચાલ્યા આવે છે.

(નેટગુર્જરી પર પ્રગટ એક જુનો લેખ)

 

દાવડાજી મારે આંગણે… …

નોંધ : સમગ્ર નેટજગતમાં એક બ્લૉગજગત પણ વસે છે. કેટલાંક સામાજીક માધ્યમોની માફક ભલે, ધમધમતું તે નહીં હોય પરંતુ બ્લૉગજગત લેખકો–વાચકો માટેનું એક બહુ મોટું સંપર્કસ્થાન બની રહ્યું છે. અહીં બહુ ફેંકાફેંકી ચાલતી નથી. કેટલાક લેખકો પોતાની ઉર્મીને અહીં વહાવીને સંતોષ લે છે તો કેટલાક અગત્યની માહીતી પ્રગટ કરતાં રહીને વર્તમાન જ નહીં પણ ભવીષ્યના વાચકો માટે એક સંગ્રહ તૈયાર કરી રહ્યાં છે. ભાષા, સાહીત્ય અને માહીતીસંગ્રહો એમ ત્રણ મુખ્ય ભાગો પાડીને કહીએ તો આ બ્લૉગજગતમાં છેલ્લાં બારેક વર્ષોથી અઢળક પીરસાયું છે……

કેટલાક નીષ્ઠાવાન બ્લૉગ/સાઈટ પ્રકાશકોની કામગીરી ધ્યાન ખેંચનારી હોય છે. આવી કેટલીક પ્રવૃત્તીઓને શક્ય તેટલી પ્રકાશમાં લાવવાની જરુર, જરુર જણાય છે. આ જ કારણ સર આજે “દાવડાનું આંગણું” એના પ્રકાશકને કહીને હું મારે આંગણે લઈ આવ્યો છું. જે કાંઈ માહીતી મુકાઈ છે તે શ્રી દાવડાજીના પોતાના જ શબ્દોમાં રહેવા દઈને તે પ્રગટ કરી રહ્યો છું…….આશા છે કે આપ સૌને ગમશે. – જુ.)

––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

આંગણાંનું એક વર્ષઃ

મારા સુરતમાં રહેતા મિત્ર શ્રી ઉત્તમભાઈ ગજ્જરના આગ્રહને વશ થઈ મેં દાવડાનું આંગણુંની ૧ ડિસેમ્બર ૨૦૧૬ના શરૂઆત કરી. ત્યારે મારી ઇચ્છા એને એક બ્લૉગનું સ્વરૂપ આપવાની ન હતી. મારો વિચાર ૨૦૧૦થી ૨૦૧૬ની વચ્ચે મિત્રોને ઇ–મેઈલ દ્વારા મોકલેલાં મારાં લખાણ, જેમાંનાં મોટાભાગનાં આપોઆપ બ્લૉગ–પોસ્ટ બની અલગ અલગ બ્લૉગ્સમાં વિખરાયલા પડેલા હતા, તેમને એક જગ્યારે એકત્ર કરી સંગહી રાખવાનો હતો. આ નિર્ણયને અનુસરીને મેં અલગ અલગ ૧૬ ઇ–બુક્સ બનાવીને ‘દાવડાનું આંગણું’માં અપલોડ કરી.

માર્ચ ૨૦૧૭ સુધી બીજી કોઈ પ્રવૃત્તિ કરી નહીં. આ ચાર મહિનામાં માત્ર ૩૫૦૦ મુલાકાતીએ મુલાકાત લીધી, એમાનાં ૧૮૦૦ તો પ્રથમ મહિને કુતુહલવૃત્તિથી આવેલા. માર્ચ મહિનાની અધવચ્ચે મારા મિત્ર ડૉ. કનક રાવળ સાથે સલાહ કરી ૨૮મી માર્ચ ૨૦૧૭થી કલાગુરુ શ્રી રવિશંકર રાવળની સચિત્ર કથા અને એમનાં દોરેલાં ચિત્રોનું વિવરણ રજૂ કરવાની શરૂઆત કરી. આ નવા વિભાગને લલિતકળા નામ આપ્યું. આ વિભાગમાં સતત ૫૫ પોસ્ટ મૂકી, અને આંગણું મહેમાનોથી મહેકવા માંડ્યું. આ વિભાગમાં શ્રી ખોડિદાસ પરમારનાં ચિત્રો અને એમનું વિવરણ ૧૪ અઠવાડિયા ચાલ્યું. ત્યાર બાદ હોમાયબાનુની ફોટોગ્રાફીમાં પણ વાચકોએ સારો રસ દર્શાવ્યો.

૩જી જૂન ૨૦૧૭એ ‘ઉજાણી’ નામ આપીને વાચકોની કૃતિઓ સ્વીકારવાની શરૂઆત કરી. ઉત્સાહભર્યો પ્રતિસાદ મળ્યો. અત્યાર સુધીમાં ૫૦ મિત્રોની કૃતિઓ આંગણાંમાં મુકાઈ ચૂકી છે.

૧૭ મી જુલાઈ ૨૦૧૭ના આંગણાના સદનસીબે Bay Areaના જાણીતાં લેખિકા અને કવયિત્રી જયશ્રી વિનુ મરચંટે, ધારાવાહી વિભાગની જવાબદારી સંભાળી અને પોતાના અનુભવો લખવાની શરૂઆત કરી. આંગણાના મુલાકાતિઓની સંખ્યા વધવા લાગી. પ્રતિભાવો ઉપરથી લાગ્યું કે આંગણાંનું માન વધ્યું છે.

૨૯મી સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૭ના ગુજરાતના સાક્ષર શ્રી બાબુભાઈ સુથારે આંગણાંમાં ઝરૂખો વિભાગ શરૂ કરી, એમાં પોતાની આપવીતી મૂકવાની શરૂ કરી. આંગણાંની પ્રતિષ્ઠા વધી. અમેરિકાના વધારે જાણીતા સર્જકો આંગણાંમાં રસ લેવા લાગ્યા. આશા છે કે આંગણું સ્વચ્છ, શિષ્ટ અને લોકભોગ્ય કલા અને સાહિત્ય રજૂ કરવામાં આગળ વધતું રહેશે.

*****   *****   *****

સમયપત્રક :

આંગણામાં અઠવાડિયાના દરેક દિવસને એક વિષય આપવામાં આવ્યો છે અને તે મુજબ લખાણો નિયમિત પ્રસિદ્ધ થતાં રહે તે માટેના પ્રયત્નો થઈ રહ્યા છે. આ સમયપત્રક આ પ્રમાણે છે :

સોમવાર : જીવનકથા, નવલકથા, ઈતિહાસ અને એક જ સર્જકની કૃતિઓ. સમયગાળો ૩ મહિનાથી છ મહિના.

મંગળવારઃ ઉજાણીઃ આંગણાના વાચકો અને મહેમાનોની કૃતિઓ, નિબંધ, વાર્તા, કવિતા, લેખ વગેરે.

ઉજાણીમાં આસરે ૬૦ લોકોના લખાણો મૂકાયા છે.

બુધવારઃ લલિતકળાઃ ચિત્રકળા, ફોટોગ્રાફી, શિલ્પકળા

લલિતકળામાં કલાગુરૂ રવિશંકર રાવળ, શ્રી ખોડિદાર પરમાર અને શ્રી કાર્તિક ત્રિવેદીની ચિત્રકળા, હોમાયબાનુ વ્યારાવાલા અને જગન મહેતાની ફોટોગ્રાફી મૂકાઈ છે.

ગુરુવારઃ મારો ખૂણોઃ સંપાદક પી. કે. દાવડા

પી. કે. દાવડાના લખાણ

શુક્રવારઃ ઝરૂખોઃ સંપાદક શ્રી બાબુ સુથાર

ઝરૂખોમાં શ્રી બાબુ સુથારના ૧૩ લેખ મૂકાયા છે, બીજા ૧૩ નિર્ધાર્યા છે.

કોઈપણ જાણીતા સાહિત્યકારની ૩ થી ૬ મહિના સુધી કૃતિઓ.

શનિવારઃ જાન્યુઆરી ૨૦૧૮થી શરૂઆત શ્રી ગુર્જરીના સંપાદક શ્રી કિશોર દેસાઈના સંપાદકીયથી કરવામાં આવશે. ૩ મહિના માટે આ સ્લૉટ એમને આપ્યો છે.

રવિવાર : કોઈ પણ વિષય ઉપર જાણકારીઃ સંપાદક નક્કી નથી.

હાલમાં હું હોમિયોપેથી વિષે લખું છું.

*****   *****   *****

કેટલાક પ્રોત્સાહક પ્રતિભાવો :

એક વરસના ટૂંકા ગાળામાં આંગણુંનાં વાંચકોની સંખ્યા ૧૭૦૦૦ સુધી પહોંચી  ગઈ. ૧૧૦૦ જેટલા પ્રતિભાવો આંગણામાં મુકાયા. એટલા જ પ્રતિભાવો મને ઈ–મેઈલ દ્વારા મળ્યા.

અહીં નમૂના તરીકે મેં માત્ર થોડા પ્રતિભાવો જ રજૂ કર્યા છે :

ડૉ. દિનેશ ઓ. શાહ :

દાવડા સાહેબના આંગણાંમાં જનાર દરેકને વિવિધતા ભરેલી વાનગીઓ ભોજનમાં મળશે! હું તો નિયમિત સભ્ય તરીકે સ્વાદિષ્ટ વાનગીઓનો આનંદ લઈશ.

જીગિષા દિલીપ પટેલ :

દાવડા સાહેબ, આપના આંગણાંનાં ચબૂતરામાં મોર, પોપટ, ચકલી, બુલબુલ બધાં પક્ષીઓ ચણતાં ચણતાં આનંદ કરી રહ્યાં છે. હું પણ એક નાનું પક્ષી બની આનંદ લઈ રહી છું. આંગણાંમાં વીણી વીણીને દાણા નાખવા બદલ આભાર.

ઊર્મિ રાવલ :

શ્રી દાવડાસાહેબ, હું રવિભાઈની પૌત્રી છું. મારા પિતા નરેન્દ્રભાઈ રવિભાઈના જ્યેષ્ઠ પુત્ર હતા. મારું મન આનંદ અને અન્ય પ્રકારની લાગણીઓથી ભરાઈ જાય છે, જ્યારે હું મારા બાપુ વિશે વાંચું છું કે કેવી રીતે દુનિયા એમને અને કલાક્ષેત્રમાં એમના કાર્યને યાદ કરે છે, અને એમના સાહિત્યના ક્ષેત્રના અનુદાનને સંભારે છે ! તમારા આંગણાંમાં આવીને મને આનંદ મળે છે. તમારી રચનામક પ્રવૃત્તિ વખાણવા લાયક છે. અમારા તરફથી હાર્દિક આવકાર ને આભાર. તમે મારા દાદાની યાદો સાચવી છે. હું તમને તમારી સફળતા માટે શુભેચ્છા આપું છું. ઈશ્વર કરે ‘દાવડાનું આંગણું’ સદા ફૂલે-ફળે.

ધીરજલાલ વૈદ્ય :

આત્મીય દાવડાજી, આપનું સંશોધન, અને તેની નિર્દંભ, નિર્પેક્ષ અને નિર્ભય સહજ અને સરળ હૈયાઉકલતભરી રજૂઆત અને તેનું આ રીતે સંકલન કરી, “દાવડાનું આંગણું”રૂપે સમાજને સમર્પણ દ્વારા, એક સાત્વિક માર્ગ-દર્શક પૂરો પાડ્યો છે.

 કૅપ્ટન નરેન્દ્ર :

દાવડાજી, આપના આંગણામાં પરબ છે, ભજનની અને જ્ઞાનની લ્હાણી છે. અમારા જેવા લોકો આવી, લાભ લઈ, બંને હાથ ઊંચા કરી ધન્યવાદની લાગણી બતાવી જતા રહેતા હોય છે. આવી જગ્યાએ હાજરીપત્રક અથવા વિઝિટરબુકની શી જરૂર? આપના ધ્યેયસૂત્ર મુજબ ‘રામ નામ લિયે જા આપના કામ કિયે જા’ ઉત્તમ માર્ગદર્શક છે.

પ્રવીણ શાસ્ત્રી :

આપનો બ્લૉગ સડસડાટ ઊંચાઈ પર પહોંચી રહ્યો છે. લાંબા સમય પછી મેં બ્લૉગની મુલાકાત લીધી. થોડું વાંચ્યું, ઘણું બાકી છે. એક આખો દિવસ બ્લૉગ પર ગાળવો પડશે. તોયે પૂરું તો ન જ થાય. તમે રિચર્ચ પાછળ ખૂબ જ પરિશ્રમ કર્યો છે. મિત્રો ચોક્કસ લાભ ઉઠાવશે જ.

હરનીશ જાની :

દાવડાસાહેબ, ખોડીદાસભાઈ જેવા કલાકારનો પરિચય કરાવતો સરસ ચરિત્રલેખ. સાહિત્યકારોએ આમાંથી ઘણું શીખવાનુ છે. એમની કૃતિઓ માણવાનો અવસર આપવા બદલ ધન્ય ! એકે એક કૃતિ અણમોલ છે. અભિનંદન – તમને અને કલાકારોને.

ડૉ. કનક રાવળ :

તમારું સંકલન એ અન્ય બ્લૉગ્સના તંત્રીઓ માટે ઉદાહરણરૂપ છે. તમે મારા પિતાના જીવન અને કાર્યને માન આપ્યું છે. તમે આ સંકલન માટે જે સમય આપ્યો છે, એના માટે હું હૃદયપૂર્વક આભાર વ્યકત કરું છું.

જયશ્રી વિનુ મરચંટ :

ભાઈ, મને તમારું લખાણ ગમે છે. આદરણીય શ્રી મહેન્દ્રભાઈ મેઘાણી પછી, તમારી કાર્યશૈલીમાં, કોઈ પણ રચનાનું તાત્પર્ય કાઢી, કલાકારની જેમ ટૂંકાણમાં અને ચોકસાઈથી રજૂ કરવાની શક્તિનો પરિચય થાય છે. હું પણ તમારી જેમ લખી શકતી હોત તો કેવું સારું?

ડૉ. દિનેશ ઓ. શાહ :

વહાલા દાવડાભાઈ, તમારો બ્લૉગ માત્ર સાહિત્ય માટે રત્નોની ખાણ નથી પણ એમાંથી કલાનાં રત્નો પણ મળે છે. તમે જે દુર્લભ ચિત્રો રજૂ કર્યાં છે એ મેં અગાઉ કોઈ ફાઇન આર્ટના સામયિકમાં પણ જોયાં નથી. તમારો બ્લૉગ સાહિત્ય અને કલા પૂરી પાડતો એક ઉત્તમ શ્રોત છે.

*****   *****   *****

ભવિષ્યની યોજનાઃ

આંગણાંમાં સપ્તાહના દરેક દિવસે ગુજરાતી વાચકોને સ્વચ્છ અને સંસ્કારી સાહિત્ય અને સાથે સાથે કલાની જાણકારી મળતી રહે એવો સભાન પ્રયત્ન ચાલુ રહે અને એમાં ક્યાંયે ઢીલાશ વર્તાય.

ઊગતા લેખકોને લખાણ મૂકવા બીજા અનેક બ્લૉગ્સ ઉપલબ્ધ છે. આંગણામાં ઊગતા લેખકોને માર્ગદર્શન આપી શકે એવા અનુભવી લેખકોની કૃતિઓને પ્રાધાન્ય આપવામાં આવશે.

કોઈ પણ કૃતિ રજૂ કરતી વખતે એના સર્જકના સર્જનાત્મક હક્ક્ને હાનિ પહોંચે એનું ખાસ ધ્યાન રાકવામાં આવશે.

આંગણામાં મુકાનાર પ્રત્યેક કૃતિ એની ગુણવત્તાને આધારે પસંદ કરવામાં આવશે. અમુક વિભાગમાં Time Slot આપવામાં આવશે, જ્યારે અન્ય વિભાગમાં એક કૃતિ મૂક્યા બાદ અન્ય સર્જકની કૃતિને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે.

મારી ઉમ્મર ૮૨ વર્ષની થઈ હોવાથી, નજીકના ભવિષ્યમાં આંગણું કોઈ અન્ય યોગ્ય વ્યક્તિને સોંપી દેવાની પણ મારી ઇચ્છા છે.

*****   *****   *****

 

આપણી ‘ગ્રીડસ’ દ્વારા અમદાવાદમાં એક સરસ કાર્યક્રમ ૨૭ જાનેવારીએ

“ગાર્ડી રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર ડાયસ્પોરા સ્ટડીઝ” (GRIDS) સંસ્થા અંગે અહીં આ પહેલાં લખી ચુક્યો છું. દેશપરદેશનાં લેખકોની રચનાઓને પ્રગટ કરીને ગુજરાતીભાષાનું હીર સૌમાં ઝગમગાવવાની નેમ રાખીને કાર્યરત આ સંસ્થા શ્રી બળવંતભાઈ જાનીના નેતૃત્વે અત્યારે પુસ્તકોના પ્રકાશનમાં વ્યસ્ત છે. આજ સુધીમાં પ્રગટ થયેલાં પાંચ પુસ્તકો (જુઓ અહીં નીચે મુકેલો લેખ) પછી આ માસની ૨૭મીએ બીજાં ત્રણ પુસ્તકોનું લોકાર્પણ થઈ રહ્યું છે. આ પુસ્તકોનાં લેખિકા છે રેખા પટેલ જેમનાં કાવ્યોમાંથી એકને આ જગ્યાએ મુકેલું….(જુઓ, નીચેનો બીજો લેખ).

પરદેશ વસતાં ગુજરાતીઓને સાથે રાખીને બળવંતભાઈએ ઉપાડેલા આ મહાકાર્યની ઝાંખી કરવાનો લહાવો ૨૭મીએ લઈ શકાશે ! જુઓ આ આમંત્રણ–કંકોત્રી !!

http://www.jjugalkishor.in/lekhako/jugalkishor/parichay-sanstha-2/

http://www.jjugalkishor.in/lekhako/jugalkishor/parichay-vyakti-23/

ડાયરી : ભીતરે વહેતાં જળ !

દિવ્યભાસ્કરની કૉલમ ‘સમયસંકેત’ના લેખક દિવ્યેશ વ્યાસે સારું યાદ દેવડાવ્યું. નવા વરસના પહેલા જ દીવસે જન્મેલા મહાદેવભાઈ દેસાઈને એમણે યાદ કરીને આપણ સૌને એક હોમવર્ક પકડાવ્યું છે.

મહાદેવભાઈ દેસાઈને યાદ કરો એટલે ગાંધીજી પછી ‘મહાદેવભાઈની ડાયરી’ યાદ આવે. આ એક એવો ગ્રંથભંડાર છે જેનું સ્થાન જગતભરમાં માનપુર્વક સચવાયું છે. ગાંધીજીનાં જીવનકાર્યોનો એક કાળખંડ આ ડાયરીમાં શબ્દબદ્ધ થયો છે.

મહાદેવભાઈને કોઈએ એ જમાનામાં ગાંધીના હનુમાન ગણાવ્યાનું યાદ છે. એમણે પરદા પાછળ રહીને ગાંધીનાં કાર્યો દુનીયાભરમાં ફેલાવ્યાં હતાં. આ નોંધોએ એ સમયનો ઈતીહાસ સાચવી રાખ્યો છે સાથે સાથે ડાયરીના સાહીત્યસ્વરુપને આપણી સમક્ષ મુક્યું છે.

*****   *****   *****

પત્રલેખનની જેમ ડાયરીને પણ સર્જનાત્મક સાહીત્ય તરીકે મુલવી શકાય. પત્રો જેમ લેખનકલાનું સ્થાન લઈ શકે છે તેમ ડાયરી પણ સીદ્ધહસ્ત લેખક દ્વારા સર્જનાત્મક સાહીત્ય તરીકે સ્થાન લઈ શકે છે. પત્ર એક એવો અરીસો છે જેમાં વાચકને પોતાનો નહીં પણ લખનારનો ચહેરો જોવા મળે છે. જ્યારે ડાયરીમાં સીધેસીધો લેખક પ્રગટ થાય છે.

ડાયરીમાં લેખકનું આંતરજગત પ્રગટે છે. કોઈ પણ સર્જનમાં જોકે લેખક જ પ્રગટતો હોય છે તે ખરું પરંતુ ડાયરીમાં તે કોઈ આડકતરો માર્ગ લીધા વીના સીધો જ પ્રગટ થાય છે. નવલકથામાં તે અન્ય પાત્રો દ્વારા વાચકને મળે છે તો નીબંધોમાં તેના વીચારો  વાચક સમક્ષ આવે છે. કાવ્યમાં તેની ઉર્મી પ્રગટે છે જ્યારે ડાયરીમાં તો તે સ્વયં આપણી સમક્ષ હાજર થાય છે.

માબાપ પોતાનાં સંતાનોને કીશોરાવસ્થાથી ડાયરી લખવાની ટેવ પડાવે તો બહુ મોટો લાભ એને થઈ શકશે. એમ ન કરવું હોય તો વ્યક્તી પોતે ડાયરી લખવાનો આરંભ કરીને ભવીષ્ય માટે ખજાનો મુકી જઈ શકે છે !

ડાયરીથી લેખનનો મહાવરો પડે છે તે વાત લેખક થવા મથતા લોકોને માટે કામની બાબત છે. ફક્ત પંદર દીવસ માટે ડાયરી લખવાનું શરુ કરો અને જુઓ કે કલમને કેટલો લાભ થયો છે !

ડાયરીમાં શું લખવું એવો સવાલ કરાય નહીં. ડાયરીનું કોરું પાનું ખોલો અને ખુલ્લી રાખેલી પેનને લખવા માટે છુટ્ટી મુકી દો ! બસ, એમ જ લખાતું જશે. શરુમાં લખાણોને ચકાસવાનું ન કરીએ તો ચાલે ! પણ આગળ જતાં ગઈ કાલથી પાછળના સમયના પ્રસંગોનાં સંભારણાં લખવાનું ચાલુ કરી દેવાય. પછી એ પ્રસંગવર્ણનોની સંગાથે થોડું પ્રસંગ સાથે જોડાયેલું–ગુંથાયેલું પણ નીરુપી શકાય ને આગળ જતાં જે તે પ્રસંગ સાથે કેટલુંક ચીંતન પણ – ભારરુપ ન બને તે રીતે – મુકી શકાય……

પણ ખરી મજા તો પ્રસંગનીરુપણની સાથે સાથે લેખકનું ભાવજગત કોઈ ખાસ વીશીષ્ટ શૈલીમાં જો પ્રગટતું થવા માંડે તો ડાયરી ખુબ રસાળ બની જાય !

આ નવા વરસે, ચાલો ને આપણે ખાતમુહુર્તની એક ઈંટ મુકી જ દઈએ ! જેમને પોતાનો બ્લૉગ છે તેઓ એક દીવસ ડાયરીને માટે ફાળવે; બ્લૉગ ન હોય તેવા પોતાના ઈમેઈલસંબંધીઓને પ્રસાદી વહેંચે; છેવટે ફેસબુક તો છે જ !! (બને તો મને એ પાનું મેઈલથી મોકલતાં રહેશો તો ક્યારેક, કોઈ ગમી ગયેલું પાનું હું સહુને વહેંચીશ.)

***** ***** *****

મહાદેવભાઈ ઉત્તમ અનુવાદક પણ હતા. પરંતુ આજે તો એમની ડાયરીને જ યાદ કરીને એક નવી દીશા ખોલીએ તો કેમ ? નેટજગતને એક નવો ‘ફરમો’ મળશે, પ્રગટ થવા માટે !!

શુભેચ્છાઓ !!