પત્ર (૧૦) પ્રીતિ સેનગુપ્તા : શબ્દોની મોહિની

સાહિત્ય મિત્રો.  અગાઉના પત્રમાં  એક અક્ષરવાળા શબ્દનો ઉલ્લેખ થયો હતો. તેના સંદર્ભમાં કહું તો, ભાષામાં સૌથી પહેલાં તો અક્ષર હોય. એવા બે કે વધારે અક્ષર અમુક નિયત રીતે અડોઅડ આવે એટલે શબ્દ બને. આમ તો એમ જ લાગે કે બે કે વધારે અક્ષરોથી બનેલા શબ્દોમાંથી જ કોઈ પણ અર્થ નીકળતા હોય છે. પરંતુ કેટલાક એવા … વાંચન ચાલુ રાખો પત્ર (૧૦) પ્રીતિ સેનગુપ્તા : શબ્દોની મોહિની

Advertisements

પત્ર – (૮) રાજુલ કૌશિક : કહેવતોમાં મામા – કાણા કે કે’ણા ?

પત્રાવળીની પંગત અને સંગતના સંગી, આ પત્રાવળી શબ્દે તો જાણે કંઇ કેટલા સંદર્ભો ખોલી આપ્યા. આજ સુધી ભુલાઇ ગયેલા આ શબ્દે તો જાણે અતીતના દરવાજા ખોલી નાખ્યા. દેવિકાબેન,તમે કહો છો તેમ કહેવતો તો ઘર આંગણાની શાળા હતી. નાના હતા ત્યારે દાદી-નાની પણ કોઇ વાત સહેલાઇથી સમજાવવા માટે કહેવતોનો જ આશરો લેતા હતા ને? કહેવતોમાં  થોડામાં ઘણુ … વાંચન ચાલુ રાખો પત્ર – (૮) રાજુલ કૌશિક : કહેવતોમાં મામા – કાણા કે કે’ણા ?

પત્ર (૭) : દેવિકા ધ્રુવ દ્વારા કહેવતોની વાત !

શબ્દોના સાથીદારો, આ પત્રાવળી શબ્દમાંથી અર્થોના કેટલાં બધાં પર્ણો ફૂટ્યાં, નહિ? અને તે પણ મનોહારી વર્ણનાત્મક રૂપે! વાંચતા વાંચતા તો મનમાં દરેક અર્થોના કંઈ કેટલાંયે ચિત્રો,ચલચિત્રોની જેમ જ ઉપસી આવ્યા. પ્રીતિબેનના ‘શબદ’ અને ‘ભ્રમર’ શબ્દે તો મનમાં મનુભાઈ ત્રિવેદીનુ એક ગીત  ‘શબદ તો ભમરી થઈને ફરે, બારાખડીમાં બેઠો શબદ એ કીટ સમો કમકમે, શબદ તો … વાંચન ચાલુ રાખો પત્ર (૭) : દેવિકા ધ્રુવ દ્વારા કહેવતોની વાત !

પત્ર – ૬ : શબ્દ–શબદ અંગે પ્રીતિ સેનગુપ્તા

પત્રાવળી-૬       વાહ, મિત્રો – એટલે કે દેવિકાબેન, રાજુલબેન અને જુગલકિશોરભાઈ,  વિષય બહુ સરસ છે, બહુપરિમાણી છે : ‘શબ્દ’ . એની ઉપસ્થિતિ કેટલી નાનકડી છે, પણ એની વિસ્તૃતિ? બંધ કમળને જેમ ખોલવાનું હોય છે, તેમ જ એક શબ્દનાં પટલ પણ ખોલીએ તો અંદરથી કેવા રંગ, સુગંધ, સૌંદર્ય, અને કદાચ કોઈ રાતે સપડાયેલો ભ્રમર પણ … વાંચન ચાલુ રાખો પત્ર – ૬ : શબ્દ–શબદ અંગે પ્રીતિ સેનગુપ્તા

પત્ર – (૪) “પત્રાવળી”માં વિચાર–વાનગી–વૈવિધ્ય !!

પ્રિય દેવી, તારા તથા રાજુલબહેનના ‘ શબ્દ ‘ વિષેના ખૂબ જ સ-રસ વિચારો વાંચ્યા. મઝા આવી. ‘ એક કરતાં બે ભલા, બે કરતાં ચાર… એ કહેવત મુજબ વધુ મિત્રો સાથે વિચારોની આપ-લે કરવાનો આ નવતર પ્રયોગ પણ ગમ્યો. જુગલકિશોરભાઈએ યોજેલો ‘ પત્રાવળી ‘ શબ્દ ખૂબ જ પસંદ પડ્યો. સુરતી છું ને એટલે પ્રથમ વિચાર પત્રાવળીનો … વાંચન ચાલુ રાખો પત્ર – (૪) “પત્રાવળી”માં વિચાર–વાનગી–વૈવિધ્ય !!

પત્રાવળી – (૩) પાણિયાળો શબ્દ ‘પાણી’ !!

પત્ર નં. ૩ રાજુલબેન, વાહ, વાહ! શબ્દોની સંગે સાહિત્યનો રંગ. ખૂબ ગમ્યું. તમે તો સૌથી પ્રથમ અને શીઘ્ર પ્રતિભાવક! એટલું જ નહિ રસપ્રદ અને  સાચા સાહિત્યિક મિત્ર. એ રીતે પ્રોત્સાહિત કરવા માટે પહેલાં તો આભાર…ના,ના,ના…જવા દઈએ  આ ભાર.  લો, આ લખતામાં તો, આ વાતના સંદર્ભમાં ગની દહીંવાલાનો એક  શેર યાદ આવ્યો. “ઘણું ભારણ છે જીવનમાં … વાંચન ચાલુ રાખો પત્રાવળી – (૩) પાણિયાળો શબ્દ ‘પાણી’ !!

પત્ર (૨) : પ્રત્યેક શબ્દ અલગ  સંદર્ભ આપે છે…

પત્રાવળી-૨  દેવિકાબેન,  ખુબ સુંદર શરૂઆત છે.  શબ્દ એક, એની સાથે સંકળાયેલા સંદર્ભ અનેક. શબ્દ એક, એના રૂપ અનેક. શબ્દની સાથે ગોફની જેમ ગૂંથાતા જતા એકમેકના લાગણીના તારથી જ તો આપણે અરસ-પરસને સાંકળી લઈને છીએને!  માનવ જાત બોલતા શીખી ત્યાંથી જ ભાષાનો ઉદભવ થયો હશે કદાચ તમે કહ્યું એમ હોંકારા-પડકારાના ધ્વનિમાંથી અક્ષર પકડાયો હશે, અક્ષરમાંથી શબ્દો રચાયા હશે. જેમ શૂન્યની શોધ થઈ ત્યાંથી … વાંચન ચાલુ રાખો પત્ર (૨) : પ્રત્યેક શબ્દ અલગ  સંદર્ભ આપે છે…