આપણા પહેલા અખબાર અંગેનો, પહેલો જાહેર લેખ વાંચશો?

વીદ્યાગ્રહ : 5.                                                                                  --કનુભાઈ જાની.     આરંભનું લેખન :   અર્વાચીનકાળે લખવા માટે પ્રથમ કલમ ઉપાડનાર માટે કામ તો બહુ કપરું જ હતું. કોઈ ભુમીકા વીના જ કામ કરવાનું હતું.એ કામ (કેટલાક વીદેશી પાદરી પ્રચારકોને બાદ કરતાં ) શુદ્ધ ભાવે સમાજ ખાતર જ જેણે ઉપાડ્યું અને લખાણને ટેક-ઑફ--ઉંચે ચડવા માટેનો ધક્કો આપ્યો--તે તો મોબેદ … વાંચન ચાલુ રાખો આપણા પહેલા અખબાર અંગેનો, પહેલો જાહેર લેખ વાંચશો?

Advertisements

કોણે કહ્યું કે સીદ્ધરાજ જયસીંહ નબળો રાજા હતો ?

ગુજરાતનો ઈતીહાસ (17): સીદ્ધરાજના શાસનનો ઉગમકાળ આલેખક: હરીશભાઈ દવે . . . . . . . . . . . સીદ્ધરાજ જયસીંહને બાળવયે પાટણની ગાદી સંભાળવાની આવી. આ એક મોટો પડકાર હતો. વળી રાજકીય પરીસ્થીતી ધુંધળી હતી અને વંશીય ખટપટો પણ અતાગ હતી. ત્યારે રાજમાતા તથા મંત્રીઓ-અમાત્યોની સલાહ પ્રમાણે રાજાએ દોરવાવાનું હતું. કોઈ પણ રાજવી … વાંચન ચાલુ રાખો કોણે કહ્યું કે સીદ્ધરાજ જયસીંહ નબળો રાજા હતો ?

ગુજરાતી લીપી અને છપાઈનો રોમાંચક ઈતીહાસ : આ આપણે જાણતાં હતાં ?!

                                                                                                                               --કનુભાઈ જાની. 16મી સદીના ‘વીમલપ્રબંધ’માં 18 લીપીઓ દર્શાવી છે, તેમાંનું એક નામ છે “ગુર્જર લીપી”. એ કેટલીક પ્રતોમાં પણ છે; પણ તે એક લાંબી સળંગ રેખા નીચે લટકતા અક્ષરો રુપે છે. છેક કવી દલપતરામ ડાહ્યાભાઈ સુધી એના નમુના મળતા રહ્યા છે. [આ વાત આપણે ગયે સોમવારે વાંચી. ગુર્જર લીપી વગેરેની વાત હવે આગળ જાણીએ]: … વાંચન ચાલુ રાખો ગુજરાતી લીપી અને છપાઈનો રોમાંચક ઈતીહાસ : આ આપણે જાણતાં હતાં ?!

વીદ્વત્તાપુજક સીદ્ધરાજ જયસીંહ

. ગુજરાતનો ઈતીહાસ (16): વીદ્વત્તાપુજક સીદ્ધરાજ જયસીંહ આલેખક: હરીશભાઈ દવે • અગીયારમી સદીનો ચોથો દશકો. ગુર્જરદેશની રાજધાની પાટણ. સમગ્ર નગર મહા ઉત્સવના એંધાણે થનગની રહ્યું છે. પાટણનરેશ સીદ્ધરાજ જયસીંહે માળવા પર ભવ્ય વીજય પ્રાપ્ત કર્યો છે. કટ્ટર શત્રુ માલવનરેશને હરાવી મહારાજાએ અભુતપુર્વ સીદ્ધી મેળવી છે. ગુર્જરનરેશ આજે મહાન વીજેતા બનીને પાટણમાં પ્રવેશી રહ્યો છે. ભારે … વાંચન ચાલુ રાખો વીદ્વત્તાપુજક સીદ્ધરાજ જયસીંહ

લીપી લેખકોએ નહીં, વેપારીએ તૈયાર કરાવી હતી !!

જોડણીનો ખપજોગો ઈતીહાસ               --કનુભાઈ જાની. આ જોડણીનો પ્રશ્ન સમજવા થોડીક ઈતીહાસની ભુમીકા હોય તો ઉપકારક બને. ચાર બાબતો આની સાથે સંકળાયેલી છે : લેખન, મુદ્રણ, જોડણી અને લીપી. ચારેયનો અલગ અલગ વીચાર કરી શકાય; પણ એ પરસ્પર અસર કરનારી બાબતો છે, તેથી ટુંકમાં પણ જાણી સારી. [1] લીપી : આજે લખવાનું આવતાં જ ફટાફટ અક્ષરો … વાંચન ચાલુ રાખો લીપી લેખકોએ નહીં, વેપારીએ તૈયાર કરાવી હતી !!

જય હો સીદ્ધરાજ જયસીંહનો !

. ગુજરાતનો ઈતીહાસ (15): સીદ્ધરાજ જયસીંહનું રાજ્યારોહણ આલેખક: હરીશભાઈ દવે . . . . . . . . . . . ગુજરાતનો મહાન ચક્રવર્તી રાજા સીદ્ધરાજ જયસીંહ. માંડલીકો માટે મહારાજાધીરાજ સીદ્ધરાજ જયસીંહ. ઈતીહાસકારોની દ્ર્ષ્ટીએ ત્રીભુવનગંડ, અવંતીનાથ, સીદ્ધ ચક્રવર્તી શ્રી જયસીંહ દેવ. જયસીંહના દાદા ભીમદેવને ત્રણ રાણીઓ હતી તેવી કથા છે. તેમાંથી બે મુખ્ય: વણીકરાણી બકુલાદેવી … વાંચન ચાલુ રાખો જય હો સીદ્ધરાજ જયસીંહનો !

મહમુદ ગઝનીની સોમનાથ પર ચઢાઈ

. ગુજરાતનો ઈતીહાસ (14): મહમુદ ગઝનીની સોમનાથ પર ચઢાઈ આલેખક: હરીશભાઈ દવે . . . . . . . . . . . . અગીયારમી સદીનો પુર્વાર્ધ. પ્રભાસપાટણ સોમનાથની સમૃદ્ધીની વાતો જગતભરમાં ફેલાઈ હતી. પ્રભાસ તે સમયે ભારતવર્ષના પશ્ચીમ કીનારાનું અગત્યનું બંદર હતું. અહીંથી આફ્રીકા અને ચીન સાથે દરીયાઈ વ્યાપાર ચાલતો. સોમનાથ ભારતવર્ષનું પ્રમુખ યાત્રાધામ … વાંચન ચાલુ રાખો મહમુદ ગઝનીની સોમનાથ પર ચઢાઈ