ગુજરાતી ‘આંગણા’ને પ્રસ્તારીશું ?

ગઈ કાલે ફેસબુક પર શ્રી દાવડાનો દસ વર્ષીય હેવાલ મુકીને મેં પ્રસ્તાવના તો કરી જ હતી પણ આજે આ સાઈટ ‘માતૃભાષા’ પર વધુ વાતો કહેવી છે.

અહેવાલમાં દાવડાજીએ એમના કાર્યને આગળ વધારવામાં મદદરુપ અનેક મહાનુભાવોને યાદ કરીને ઋણ ચુકવવાનો નમ્ર પ્રયાસ કર્યો છે. આ પ્રેરણાદાયી પ્રયત્ન હતો. ને એને જ અનુસરીને આ વાતને ફક્ત વખાણીને અટકી જવાને બદલે કેટલીક વાતો જે વર્ષોથી મનમાં રમી રહી છે તેને ફરી ફરી ફરી અહીં મુકવા મથું છું – એક ઑર પ્રયત્ન !!

નેટજગતમાં કેટલીય વ્યક્તીઓ છે જેમણે નીષ્ઠાથી ગુજરાતી ભાષાનાં ગૌરવગાન ગાવા ઉપરાંત માતૃભાષાને શોભે એવાં અનેક કાર્યો હાથ ધર્યાં છે.

આ વ્યક્તીઓની યાદી બહુ લાંબી થાય તેમ છે. પણ જેટલાં નામો યાદ આવી રહ્યાં છે તેમને અહીં યાદ કરીને આ યાદીને પૂર્ણ કરવા સૌને અપીલ પણ કરું……તો આશા છે એને જરુરી ટેકો મળશે. (નેટજગતનું ધ્યાન ખેંચે તેવી જે વ્યક્તીઓનાં સન્માન માટે મેં પ્રયત્ન કરેલો તેમાં આદરણીય રતિકાકા, વિશાલ મોણપરા, સ્વ. આતા વગેરેને સન્માનપત્રો અર્પણ કરવામાં આવેલાં.)

હમણાં તાજેતરમાં જ એક ભાઈએ ફેસબુક પર કૅમેરાનો ટુંકો ઈતીહાસ આપ્યો હતો…આ વાંચીને મને મારી જુની અપીલો યાદ આવી ગઈ જેમાં મેં અવારનવાર જણાવ્યું છે કે ગુજ. ફોન્ટ, ગુજરાતીમાં ઈમેઈલ વ્યવસ્થા, બ્લૉગ અને સાઈટોનો ઈતીહાસ–વીકાસ વગેરે અંગે સંશોધનાત્મક ઘણું કાર્ય યુવાનો હાથ ધરી શકે છે. આ બધાં કાર્યોમાં, કહું કે, ગુજ.નેટજગતમાં સ્મૃતીચીહ્નરુપ જે કાંઈ કાર્યો થયાં છે તે કાર્યોને આગળ કરીને જે તે વ્યક્ત

આજે શ્રી દાવડાની વાતને આગળ વધારતાં કેટલીક વ્યક્તીઓ કે જેમણે બ્લૉગ/સાઈટ/સામયીક વ.ના માધ્યમથી નેટજગતમાં વીશેષ કાર્યો કર્યાં છે તેમનાં નામો યાદ આવતાં ગયાં તેમ રજુ કરું છું –

સર્વશ્રી –

રતિકાકા

મૈત્રી શાહ

ઊત્તમ ગજ્જર

વિશાલ મોણપરા

હીમાંશુ મિસ્ત્રી

હિમાંશુ કીકાણી

કિશોર રાવળ

કનક રાવળ

મધુ રાય

બાબુ સુથાર

માવજીભાઈ

રમણ સોની

ગોવિંદ મારૂ

જિજ્ઞેશ અધ્યારુ

વિવેક ટેઇલર

સુરેશ જાની

જયશ્રી ભક્તા

ધવલ વ્યાસ તથા અશોક મોઢવાડિયા

કેટલાક શ્રેણીકો/ દાતાઓ/ આયોજકોનાં નામ :

સર્વશ્રી

રામભાઈ ગઢવી

સ્વ. શ્રી મહેતા

જયશ્રીબહેન મરચંટ

પ્રતાપભાઈ પંડ્યા

બળવંત જાની

પ્રતીભાબહેન ઠક્કર

………………………………

ખાસ નોંધ :

આ યાદી પુર્ણ નથી. મારી યાદશક્તીની મર્યાદાને કારણે ઘણાં નામો રહી જતાં જ હશે. આપ સૌને આમાં ઉમેરો કરવા નમ્ર વીનંતી છે.

ઉપરનાં નામો બધાંને પરીચીત ન પણ હોય તેથી જ્યારે યાદી આગળ વધશે ત્યારે દરેક વ્યક્તીની વીશેષ કામગીરીનો પણ પરીચય ઉમેરીશું.

સૌને સહકાર માટે વીનંતી સાથે –

– જુગલકીશોર.

આપણી ‘ગ્રીડસ’ દ્વારા અમદાવાદમાં એક સરસ કાર્યક્રમ ૨૭ જાનેવારીએ

“ગાર્ડી રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર ડાયસ્પોરા સ્ટડીઝ” (GRIDS) સંસ્થા અંગે અહીં આ પહેલાં લખી ચુક્યો છું. દેશપરદેશનાં લેખકોની રચનાઓને પ્રગટ કરીને ગુજરાતીભાષાનું હીર સૌમાં ઝગમગાવવાની નેમ રાખીને કાર્યરત આ સંસ્થા શ્રી બળવંતભાઈ જાનીના નેતૃત્વે અત્યારે પુસ્તકોના પ્રકાશનમાં વ્યસ્ત છે. આજ સુધીમાં પ્રગટ થયેલાં પાંચ પુસ્તકો (જુઓ અહીં નીચે મુકેલો લેખ) પછી આ માસની ૨૭મીએ બીજાં ત્રણ પુસ્તકોનું લોકાર્પણ થઈ રહ્યું છે. આ પુસ્તકોનાં લેખિકા છે રેખા પટેલ જેમનાં કાવ્યોમાંથી એકને આ જગ્યાએ મુકેલું….(જુઓ, નીચેનો બીજો લેખ).

પરદેશ વસતાં ગુજરાતીઓને સાથે રાખીને બળવંતભાઈએ ઉપાડેલા આ મહાકાર્યની ઝાંખી કરવાનો લહાવો ૨૭મીએ લઈ શકાશે ! જુઓ આ આમંત્રણ–કંકોત્રી !!

http://www.jjugalkishor.in/lekhako/jugalkishor/parichay-sanstha-2/

http://www.jjugalkishor.in/lekhako/jugalkishor/parichay-vyakti-23/

મારી વેબસાઈટ એક વરસને અંતે –


બસ, આવતી કાલે એટલે કે લગભગ ૧૩ માસે વાચકોના પ્રેમાળ ને હુંફાળ હાથે ફેરવાયેલાં એનાં પાનાંનો સરવાળી આંકડો ૬,૦૦,૦૦૦ લાખે (શબ્દોમાં છ લાખ પુરા) પહોંચી રહ્યો છે !

સહુ વાચકો-લેખકોનો, મારા અંતઃકરણેથી ખુબ ખુબ આભાર.

જય માત્રુભાષા ! જય માત્રુભાષી, જય માત્રુભુમી !!

– જુગલકીશોર.

(આખી પોસ્ટપબ્લીશીંગ પ્રક્રીયા મારા મોબાઈલેથી કર્યાનો આનંદ પણ વહેંચી જ લઉં !)

રાવણદહન અને ગાંધીજયંતીની વચ્ચેના દીવસની વાત….

રાવણદહન અને ગાંધીજયંતી વચ્ચેના આજના આ દીવસે બન્નેને સાંધનારી કડી તે રામ ! એકનો મારક અને બીજાનો તારક !!

રાવણે રામને બહુ મોટી પ્રસીદ્ધી અપાવી હતી. રામનું રામત્વ બીજા બહુ અંશો થકી ઓળખાયું હોવા છતાં રાવણત્વના વીનાશ નીમીત્તે તે દશેરાને ઉત્સવ બનાવી મુકનારું બની ગયું છે ! દશેરાને નોરતાની માળાનો મેરુ બનવાને બદલે એક સ્વતંત્ર ઉત્સવનીમીત્ત બનાવે છે.

ગાંધીજીનું ગાંધીત્વ પણ, બીજા બહુ અંશો થકી ઓળખવાનું હોય છતાં રામનામના રટણે રામને એક અનેરું સ્થાન આપનાર છે. દાસીએ ભળાવેલું રામનામ ગાંધીને જીવનનાં એક પછી એક પગથીયાં ચડીને જગતઈતીહાસની એક ટોચ ઉપર પહોંચાડનારું બની ગયું હતું.

રામને એમણે દાશરથી રામ કરતાંય એક જુદી જ ભુમીકા આપીને આપણી સમક્ષ ધાર્મીકતાને પણ નવું પરીમાણ આપ્યું એમ કહેવાનો સંકોચ નથી.

રાવણ અને ગાંધી એ બે છેડાંની વચ્ચેના આજના આ વચલા દીવસે વીચારવા બેસીએ તો પાર ન આવે તે સાચું પણ એ બેની વચાળે બેસવાનું આપણું ગજું પણ નહીં એ વાતનો સ્વીકાર કરવો જ રહ્યો. એટલે, આજના દીવસે, ગઈકાલે રાવણને સળગાવ્યાનો  ભ્રમ અને આવતીકાલના ગાંધીના જન્મદીને લેવા જોઈતા સંકલ્પોમાંની છલના   

આ ભ્રમ અને છલના વચ્ચે જ અટકું.

– જુગલકીશોર.

ફેસબુકની ‘દીવાલો’ પર ભાષા–સાહીત્યના પાઠો !!

ફેસબુક હવે ઘરઘરનું ને ઠેરઠેર લખાતુંવંચાતું માધ્યમ બની ગયું છે. એવો ભાગ્યે જ કોઈ વીષય હશે જે આ દીવાલો પર ચીતરાતો નહીં હોય.

આ દીવાલો પર ચીત્રો, કાવ્યો, લેખો ને માહીતીભંડારો ચોટાડાતાં હોય છે. શરુમાં આ કાર્ય માટે ़ચોટાડવું॰ ક્રીયાપદ કદાચ બંધબેસતું હશે પણ હવે એવું રહ્યું નથી. ફેસબુકની દીવાલોએ અનેક વીષયો પરના જાહેર વર્ગખંડો (ક્લાસરુમો) સર્જી દીધા છે ! હવે ઝીણી નજરે જોઈશું તો અહીં કેટલીક વીદ્વત્તાભરી વીગતો પ્રગટ થઈ રહીછે.

અહીં ભણાવનારાં ખુદ ભણનારાં પણ હોય છે. ન ભણવું હોય તોય કેટલાક લેખકો આપણને પરાણે ભણાવે છે ! આપણે મુકેલો કોઈ વીચાર વાચકને સામે લખવા પ્રેરે છે અને ઘણી વાર મુળ લેખકને એનો વાચક જ ભણાવતો થાય છે !!

મનની વાતો પ્રગટ કરવાની અહીં સૌને તક હોવાથી વર્ગરુમોમાં તોફાનો પણ થતાં રહે છે ને ક્યારેક શીક્ષકોય માર ખાઈ જતા લાગે છે. પણ એકંદરે આ બધો હલ્લાબોલ કોઈ સરસ મજાનાં પરીણામો લાવીને બધું સમુંનમું કરી આપે છે ત્યારે ફેસબુકનો આનંદ વ્યાપી વળે છે.

હમણાં હમણાં કેટલીક દીવાલો પર ગુજરાતી અક્ષરો, શબ્દો, વાક્યોથી લઈને સમગ્ર ભાષાના પ્રશ્નો ચર્ચાવા શરુ થયા છે. ભાષાની ખામીઓખુબીઓની સાથે સાથે જોડણીની બાબત ખુબ ઝીણવટભરી રીતે ચર્ચાઈ રહી હતી તેમાં જોડણીકોશ અને ગુજરાતી પાઠ્યપુસ્તકોના નીમીત્તે ગુજરાતી ભાષાની અનેક ખુબીઓ સમજાવાઈ હતી. આ ચર્ચાઓમાં સામાન્ય જાણકારોથી લઈને વીદ્વાનોએ ભાગ લીધો, જે હજુ ચાલુ જ છે.

એમ જ, ગુજરાતી સાહીત્યથી શરુ કરીને ઉત્તમ પરદેશી સાહીત્યના નમુનાઓ પણ પ્રદર્શીત થઈ રહ્યા છે ત્યારે કહેવાનું મન થઈ આવે છે કે જે કોઈને પણ ગુજરાતી ભાષા અને સાહીત્ય અંગે કાંઈ પણ નવું નવું જાણવાની તમન્ના હોય તેમણે આ ચર્ચાઓમાં વહેલી તકે દાખલ થઈ જવું રહ્યું. આ વર્ગખંડોમાં જે વહેંચાઈ રહ્યું છે તેમાંનું કેટલુંક તો ખુબ જ કીમતી અને ભાગ્યે જ બીજે ક્યાંય મળી શકે તેવું, લગભગ અલભ્ય એવું, હોય છે.

પ્રીન્ટ મીડીયામાં આ વસ્તુ ભાગ્યે જ બનતી હોય છે. ત્યાં પ્રગટ થતી વસ્તુ ફક્ત વાંચવાની જ હોય છે. ત્યાં આદાનપ્રદાન શક્ય નથી. જ્યારે આ વર્ગખંડોમાં તો ભણાવનાર ને ભણનાર ઉપરાંત પ્રેક્ષક–વાચક એ સૌ પરસ્પર સંકળાઈને જ્ઞાનને આદાનપ્રદાન બક્ષે છે !

વજેસિંહભાઈ પારગીના જોડણીસંદર્ભે શરુ થયેલો એક મોટો પ્રવાહ, એમાં બાબુભાઈ સુથાર જેવા વીદ્વાનોના પ્રવેશથી વેગીલો બન્યો છે.

મીત્રો ! ફેસબુકમાં આરંભાયેલા આ વર્ગખંડોમાં પીરસાઈ રહેલી વાનગીઓનો આસ્વાદ, આચમન અને ઓડકાર લેવાના આ ભોજન સમારંભમાં  જોડાવાની ભલામણ કરવાની લાલચ રોકી ન શકાતાં આજે ‘માતૃભાષા’  આ વાત લઈને સૌ સમક્ષ આવે છે.

सुज्ञाषु किं बहुना !